Wednesday, October 01, 2014

Тоглоом өөрчлөгч - Жефф Безос

Жефф Безос. Дэлхийг зах хяз­гаар­гүй хэрсэн аалзны шүлснээс яаж ашиг олдогийг, яаж баяжиж болдгийг тэр харуулсан. Аж үйлдвэр, хөнгөн үйлдвэр, үйлчилгээ, түргэн хоол. Алинаар нь ч тэр баяжаагүй. Тэр гагцхүү цахим ертөнцийн цоорхойг олж харсандаа одоо дэлхийн бая­чуудын тоонд бичигдэж явна. 

Анхнаасаа л өөр

Тэр бага байхдаа машин меха­низм, технологийн ололтуудыг сонирхдог нэгэн байж. Электрон сэрүүлэг, электрон цаг, телевизийн дамжуулах дохиог хувиргах хэрэгсэл гээд дөнгөж шинэхэн гэгдэж байсан технологиудыг дахин засварлаж шинэ бүтээгдэхүүн гаргаж авах сонир­холтой байжээ. Тийм ч уч­раас түүнийг 15 нас хүрэхэд эцэг, эх нь өөрсдийн гаражаа янзалж, бяц­хан лаборатори барьж өгсөн байна. Үндсэндээ түүний бага нас тог­лоомын талбайд биш бяцхан лабора­торид өнгөрсөн гэж ойлгож болох талтай. Лабораторио бариад удаа­гүй байхдаа түүний гэр бүл Майами хот рүү нүүсэн байна. Өсч төрсөн газраасаа холдох дур­гүй байсан түүнд энэ шийдвэр нэлээд хүнд туссан гэдэг. Бяцхан лабораторидоо хоргодсон тэрээр Майами хотод очоод өөрийн ирээ­дүйгээ босгох нэгэн мөрөөдөлтэй болсон гэдэг. Түүний сонирхолыг компьютерүүд маш их татаж эхэлсэн байна. Магадгүй тэр компьютерийг ашиглан баяжина гэдгээ тэр үед төсөөлөө ч үгүй байх. Тийм ч учраас тэр өөрийнхөө сонирхлоор Принстоны их сургуулийн комью­терийн инженерийн ангид элсэн орсон байна.

“Компьютерт би яг л чихэр шиг дуртай байлаа. Улиг болсон эд хэрэглэлээс компьютер огт өөр. Яагаад ч юм би маш их татагдсан байдаг. Яаж өөрчилж болох вэ, яавал хүмүүсийн байнгын хэрэглээ болох бол, хүмүүс үүнийг хэрхэн хөгжүүлж болох бол гэж их боддог байсан юм. Би дэлхийн ирээдүйн хамгийн гол хэрэглэгдэхүүн компьютер болно гэдэгт итгэлтэй байсан. Одоо ямар байгааг нь харж байгаа биз дээ” гэж Жефф Безос хожим нь ярьжээ.

Амжилтын эх

Тэрээр бусад баячуудаас нэг зүйлээрээ өөр. Жефф Безос сургуулиа ерөөсөө хаяагүй. Түүгээр ч барах­гүй сурлагаараа тэргүүлдэг байлаа. Тийм ч учраас Принстоны их сургуулийнхан түүнийг профес­сороор үлдээх санал тавьж байсан гэдэг. Харин тэр академик орчинд баригдахыг хүсээгүй бөгөөд хүслээ даган Волл Стрийтийн зүг явжээ. Безос тэнд очоод юу хийсэн бэ гэж үү. Тэр компьютерийн системийн администратор болон инжнерийн үүргийг давхар хүлээдэг байлаа. Нэг ёсондоо Волл Стрийтийн зүрхийг тэр атгаж байсан хэрэг.

Тэрээр тэнд нэг их удаагүй юм. Удалгүй тэр Фител нэртэй шинэ компанид орохоор болжээ. Тус компанийн захирал нь түүнийг хөрөнгийн биржид ажилладаг бай­хад нь танилцаж, удалгүй шинэ компанидаа элсүүлж чадсан байна. Фител угтаа компьютерийн сүл­жээний программ зохион бүтээх зорилготой байгуулагджээ. Тэрээр энэ компанид 1987 онд орсон юм. Энэ цаг мөчөөс гурван жилийн дараа интернетийн сүлжээ дэлхийг бүрхэх эхлэлээ тавьсан юм. Түүний орсон анхны компани нэг их амжилтыг олсонгүй. Харин тэр уг компаниас багагүй мөнгө, ажлын туршлага өвөртлөн гарсан юм. Удалгүй тэр D. E. Shaw & Co. компанид орлоо. Тэрээр уг компанид компьютерийн тооцоолон бодох систем дээр ажиллаж байсан юм. Ороод удаагүй байхдаа дэд ерөнхийлөгчийн суу­далд заларч, цахим ертөнц хэмээх шавхагдашгүй мөнгөний эргэлтэнд буцалтгүй татагдсан юм.

Юу гэнээ, цахим худалдаа гэж үү...
D. E. Shaw & Co. компанид чамгүй цалинтай, нүүр улайхааргүй албан тушаалтай байсан ч Безос үүнийг чамлаж байлаа. 1990-ээд онд интернет хэмээх томоохон урсгал мэндэлж, хүн бүр үүнийг шинэ боломж болгон харж байсан юм. Тэрээр цахим хуудсаар зочлох бүртээ нэгэн зүйл боддог байжээ. Хүмүүс ганц товчлуур дараад хүссэн зүйлээ худалдаж авдаг бол ямар вэ? гэж. Мөрөөдлийг сонссон хэн ч “Юу гэнээ, цахим худалдаа гэнээ, наадах чинь хэзээ ч бүтэхгүй” гэсэн сөрөг хариулт өгдөг байж. 1992 оноос тэр бүх дэлгүүр, хувь хүмүүстэй уулзаж, судалгаа хийж явсан байна. Тэгээд хүмүүс үүнийг хүсч байгаа нь гарцаагүй болж 1994 онд Amazon.com мэндэлсэн юм. Шинэ ажлаасаа хэл амтайхан гарсан түүнд хангалттай мөнгө байсангүй. Дээрээс нь бизнес төлөвлөгөө дулимаг, хэний ч мэдэхгүй зүйлийг ярьж явсан болохоор хөрөнгө оруулагчид эмээж байлаа. Тиймээс тэр итгэлтэй байж болох хоёр хүн олоод контейнерт үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлсэн байна. Яг энэ үед АНУ-ын эх нутгийн хамгаалалтын албанаас нэгэн шийд­вэр гаргасан нь шинэ тутам хөгжиж байгаа интернетийг хянаж, барих гэсэн оролдлого. Тиймээс шинэ гарч байгаа цахим хуудсуудыг их эмзгээр хүлээн авдаг байжээ. Тухайн үеийн удирдлагууд түүнийг интернет ашиглан хууль бус наймаа хийх гэж байна гэж харддаг байсан аж. Энэ сөрөг хандлага түүнийг сэтгэлээр унагасан ч шантарсангүй. Тэр дахин судалгаа хийж, бизнесийн төлөв­лөгөөгөө тодорхой болгожээ.

Алхам алхмаар... 

Түүний үеэл АНУ-ын ном худалдаалагчдын холбоонд ажил­ладаг байж. Долоо хоног бүрийн бямба гаригт тус холбооныхон юу хурал­даж, яаж бизнесээ сайжруулах талаар ярилцдаг байжээ. Тэрээр нэг удаа үеэлээ дагаж тус хурал руу явсан байна. Тэр бүтэн хоёр сарын турш интернет ашиглан ном худалдаж болох талаар судалж, удалгүй судал­­­гаагаа ном худалдаалагчдын хол­бооныхонд танилцуулав. Эхэндээ юу яриад байгааг нь ойлгодоггүй байж. Гэтэл түүний санааг эхнээсээ дэмжиж эхлэв. Тухайн үед компьютер дөнгөж хэрэглээнд нэвтэрч байсан болохоор ном уншигчдын тоо эсрэгээрээ унаж байсан үе. Тиймээс энэ сөрөг хандлагыг хэн, хэндээ ашигтай бизнес болгохын тулд энэ саналыг дэвшүүлсэн нь нүдээ олсон хэрэг байлаа. Тэрээр ном зохиог­чидтой гэрээ байгуулж, ном худалдаалах эрхийг нь авдаг байжээ. Олонд танигдсан том зохиолчид эхний хэдэн жил Безост хандаагүй юм. Тэртээ тэргүй том авторууд дампуурахгүй байсан тул Безосыг тэд тоодоггүй байв. 1998 онд зохиолчид шинэ айдастай тулгарлаа. Анхны зөөврийн компьютерүүд зохион бүтээгдэж байсан тэр үед уншигчдын тоо огцом буурав. Том авторуудад ч энэ нь нөлөөл­сөн хэрэг. Дампуурахыг хүсээгүй зохиолчид эхнээсээ amazon.com руу хошуурч эхэллээ. 1995 онд тэрээр хүмүүст таниулахын тулд үнэгүй ашиглаж, хүмүүс өөрсдийн зүйлээ худалдаалдаг байхаар бета хувил­бараа байршуулж эхэлсэн юм. Ердөө долоохон хоногийн дараа түүний сайтыг 45 орон, 50 муж даяараа мэддэг болсон байлаа. 1995 оны долдугаар сараас хойш түүний сайтад зочилдог хүмүүсийн тоо таван саяыг хэдийнэ ардаа орхиж, зөвхөн долоо хоногт л гэхэд 20 мянган долларын ашиг хийдэг байсан юм. Зохиолчид үүнийг анзаарахгүй байж чадна гэж үү?

Безос ил гарлаа 

Цахим худалдаа гэх шинэ урс­галыг атгаж байсан түүнийг 1998 он гэхэд АНУ даяараа мэддэг болсон байлаа. Шинэ тутам хөгжиж байгаа технологид суурилсан шинэ бизнес амжилттай байж, олон нийт ч түүний сайтыг мэддэг болсон юм. Түүнийг номоор баяжсан цорын ганц хүн хэмээн өргөмжилдөг байлаа. Учир нь энэ цаг үе хийгээд өнгөрсөн цаг үед хэн ч зөвхөн номоор дагнасан бизнес хийж, түүн шиг баяжиж байгаагүй юм. Тийм ч учраас дэлхийн хамгийн том номын дэлгүүрийн эзэн гэж хочилдог байлаа.

“Зөвхөн ном зараад бид цаашдаа явахгүй юм байна гэдгийг ойлгосон. Тиймээс бид бусад эх үүсвэрийг судалж эхэлсэн. Хамгийн түрүүнд бид компьютерийн технологийн зах зээлд хөл тавьсан компаниудтай хамтарч ажиллахаар тохирсон. Бид байгаа яаж сонгодог байсан гээч. Том брендүүд бидэнтэй хамтрахгүй гэдэг нь тодорхой болохоор дундаас дээгүүр, дундаас бага компаниудтай хөнгөлөлттэй үнээр хамтарч ажил­лахаар болсон. Үр дүн ч чамгүй байсан юм шүү” гэж Безос ярьжээ.

Ердөө есөн жилийн дараа тэр 10,7 тэрбумын хөрөнгөтэй болж Америк мөрөөдлийг бодит биелэл болгож чадлаа. Түүнийг цахим хөндийн хамгийн нөлөө бүхий болгоход зөвхөн ном тус болсон гэдгийг өөрөө хүлээн зөвшөөрдөг. Гэтэл томоохон компаниуд нүүрээ буруулах болов. Кредит картны компаниуд энэ өнцгөөс мөнгө өвөртлөх санаа гаргаж, amazon.com-ыг шүүхэд өгөхөөр бэлдээд байлаа. Хэрвээ шүүхэд дуугдагдвал мандаад байсан нэр хүнд нь газарт унах байсан нь тодорхой. Бүтэн гурван сар хэлэлцээ хийсний эцэст тэд Мастер Кардтай гэрээ байгуулж чадсан юм. Угтаа үүнээс шалтгаалж дэнжигнэж байсан Мастер Картын хөрөнгө ч тогтвортой болж эхэлсэн билээ.

Одоо amazon.com хэдэн тэр­бумыг олдог гээч, 28 тэрбумыг!

Хуучин мөнгө + Шинэ түрийвч

2013 онд тэр шал өөр зүйлийг мөрөөдөж эхэллээ. Энэ бол хэвлэмэл сонин. Анх энэ талаарх яриа хөөрөө 2009 онд эхэлж байхад, “Хүн бүр компьютер рүү хошуурч байхад яагаад...” гэж харж байлаа. Арга ч үгүй юм. Тэр 1990-ээд оны эхэнд цахим худалдаа гэж шуугиулж байсан мөртлөө ухраад сонингийн зах зээлд орно гэж үү? Энэ тун сонирхол татсан асуулт байв. 2013 онд тэр “Вашингтон Пост”-ыг худалдан авав. 250 саяын үнэ цэнээр 1877 оноос хэн нэгэн шинэ зах зээлийн охин компани болж байгаагүй тус сонин зүгээр л цахим ертөнцөд орж эхэл­лээ. Хүмүүс “Вашингтон Пост”-ыг үгүй болно гэж харж байсан ч Безос үгүй хийсэнгүй. Тэгээд яана гэж...

“Юу гээч хэвлэмэл бүтээг­дэхүүнүүд хэзээ ч зах зээл дээрээс арчигдана гэж байхгүй. Тийм юм огт болохгүй. Яахав тэд хэзээ ч интернет ертөнц шиг асар их ашиг олж чадахгүй. Бид маш том зорилго тавьсан. Удахгүй дэлхийн хамгийн өндөр борлуулалттай сонин болно. Бүтэхгүй гэж хүмүүс хэлдэг л юм. Анх amazon.com-ыг байгуулж байхад удахгүй дампуурна гэсэн нүдээр хардаг байсан. Одоо ямар байгаа билээ” гэж Безос ярьжээ.

Эх сурвалж: Б.Болорсүх News Week

Tuesday, September 30, 2014

Амжилтанд хүрэх зөвөлгөөнөөс

1. Ахиу мөнгө амлаж буй ажлыг байнга сонго: Мөнгө бол амжилтын үзүүлэлт юм. Та хэдий чинээ их мөнгө, орлого олж байна , тэр хэмжээгээр үр дүнтэй ажиллаж,ш сайн амжилт үзүүлж байна гэсэн үг.
2. Тэргүүн эгнээнд ажилла: Тэргүүн эгнээний ажилтан нь хэрэглэгчдийг шинээр олох, тэднийг байнгын хэрэглэгчид болгоход шууд нөлөөтэй байдаг бол арын албаныхан шууд бус холбоотой байдаг.
3. Өөрийнхөө дэвших төлөвлөгөөг хүний нөөцийн албанд бүү даатга: Таны ажил мэргэжилдээ өсөх эсэх, ер нь таны хувь тавилан зөвхөн өөрөөс тань л хамаарах болно. Өөр хэнээс ч биш. Иймээс хэрхэн зорилгодоо хүрэх төлөвлөгөөгөө өөрөө төлөвлөн зохиох хэрэгтэй.
4. Өөрийн хэрэглэгчийг олж, өөрийн харилцагчаа болго: Таны хэрэглэгч бол таны ирээдүй.
5. Эрүүл биед саруул ухаан оршдог: эрүүл мэндийн хувьд сайн байна гэдэг нь илүү эрч хүчтэй, илүү өндөр бүтээмжтэй ажиллах боломжийг олгодог.
6. Ажил хийвэл дуустал: Нэртэй тамирчид тасралтгүй, шургуу хөдөлмөрлөсний үр дүнд амжилтын оргилд хүрдэгчлэн Корпорацийн Ерөнхийлөгчид ч бас уйгагүй ажилладаг юм. Хүн бүр хийж чадаад байдаггүй зүйлсийг байнга хийхийг оролдож, судалж бай.
7. Өөртөө дайсан бүү  бэлд: Хэн нэгнийг муулсан, доромжилсон, илт шүүмжилсэн, эсвэл хамт олондоо сөрөг мэдэгдэл бүү хий. Бизнесийн ертөнц бол маш жижигхэн.
8. Өдөр бүр нэг цаг: Хэтийн төлөвлөгөө гаргах, тооцоолол хийх, мөрөөдөх зэрэгт өдөр бүр бүтэн нэг цагийг зарцуул. Товчхондоо оюуны хөрөнгө оруулалт хий.
9. Шинэ санааны дэвтрийг байнга хөтөлж хэвш: жил сар долоо хоног өдөр бүрийн төлөвлөгөө ажлын жагсаалтаа тэмдэглэн ашигла. Өөрийнхөө бүх шинэ санаа, зорилго, төлөвлөгөө болон мөрөөдлөө бич.
10. Үл бүтэх хүмүүстэй архи битгий уу: Ажил хэргийн холбоотой хүмүүстэй хэзээ ч битгий ууж хөлчүүрхээрэй.
11. Тамхи бүү тат: Тамхи татах нь цаг дэмий үрэхээс гадна бүхнийг өөр дээрээ төвлөрүүлэх хувийн сонирхлыг илэрхийлдэг.
12. Ажил хэргийг зугаа цэнгэлтэй бүү холь: Ажлын байранд эхэлсэн үдэшлэгт оролцолгүй эелдэгээр уучлал гуйгаад гараад явах нь үргэлж зөв байдаг.
13. Баасан гараг нээлттэй ярилцлагыдаан өдөр: Ямар ч доод албан тушаалын хүн бай зорьж очоод тэр өөрт чинь хэрэгтэй байгааг, түүнд баярласан сэтгэлээ харамгүй илэрхийлж бай. Сар бүр өөртэйгээ ашиг сонирхол нийлсэн холбоотонтой болж бай.

14. Хамт ажилладаг үе тэнгийнхэнтэйгээ ойртон нөхөрлөж бай: Алиаваа өрсөлдөөн дандаа үе тэнгийнхэний дунд явагддаг. Өөрийн чинь үе тэнгийнхний дэмжлэг танд маш чухал.
15. Хүнийг бүтэн нэрээр нь дуудаж бай: Бүх хүний нэрийг тухайн хүнтэй холбоотой ямар нэгэн зүйлтэй хамт тэмдэглэл хий. Ямар ч хүнд түүний нэрийг бүрэн зөв дуудах нь таатай сэтгэгдэл төрүүлдэг.
16. Нэг сумаар хоёр туулай бууд
17. Дахиад нэг алхам урагшаа: Борлуулагч хүн бусдаас илүү худалдааны яриа хийж, зохиолч хүн бусдаас илүү ноороглож, мужаан хүн бусдаас илүү банз харуулдаж, маркетингийн шинжээч бусдаас илүү судалгаа авч байж шилдэг нь болдог.
18. Гэртээ бүү ажилла: Таны чөлөөт цаг гэр бүлийнхнийхээ санаа бодлыг хуваалцах, ирээдүйг төлөвлөх, мэдлэгээ дээшлүүлэх, өөрийн сонирхолоо хөгжүүлэх, хүүхдүүддээ спорт тоглоом заах зэрэгт зарцуулагдах ёстой. Танай удирдлагууд чинь чамайг гэрлүүгээ ажил авч явахгүй байгааг чинь анзаараад илүү хариуцлага хүлээлгэх, ажил нэмж өгч байвал энэ ньтанд төдий чинээ сайн.
19. Захирал болоход Мандат хэрэгтэй: Зөвхөн өөрийнхөө хүчээр эсвэл онцгой үр дүн гаргаснаараа өндөр албан тушаалд хүрч чадахгүй. Чи энэхүү хүрээлэлд хүлээн зөвшөөрөгдөх ёстой.
20. Аялалаар явахдаа дээд албан тушаалтнуудаас зай барь: Аялалын цагаа ажил хэрэгтээ зарцуул. Дээд удирдлагатайгаа онгоцоор цуг яваа тохиолдолд зэргэлдээ суудалд бус, үргэлж тусдаа суух хэрэгтэй. Зочид буудлын цаг ч гэсэн ажлын цаг. Тэд таныг зоогонд уриагүй, таныг амраахыг хүсээгүй л бол өөрийнхөө ажлын цагийг дэмий үрэх хэрэггүй.
21. Зочид буудлын өрөөнд хоолоо захиалж бай
22. Нислэгийн үед ажилла, сонин бүү уншаарай: Аливаа томилолт яаралтай чухал ажлаар дүүрэн байдаг. Хийхажлын жагсаалт зэрэг цөөн тооны бичиг баримтыг биедээ авч яв.
23. Хүмүүсийн тухай тэмдэглэл хөтөлж занших хэрэгтэй: Анх ажилд орсон өдрөө томхон шиг тэмдэглэлийн дэвтэр /утас, хаяг тэмдэглэх/ юм уу, зөөврийн компьютер худалдаж ав. Танилцсан, хамт ажилласан, ажил хэргийн холбоотой болсон хүмүүсийн юу хийдэг, хаана ажилладаг тухай дэлгэрэнгүй тэмдэглэ. Хагас жил тутам уулзалгүй удсан найзууд, ангийнхан, хуучин ажлынхан руугаа зурвас илгээх зэргээр холбоо барь.
24. Гар бичмэл илгээж хэвшвэл зүгээр: Гар бичмэл нь илүү хувийн, илүү дотно байхаас гадна хэзээ ч хоцрогдохгүй. Энэ нь таныг жирийн нэгэн биш гэдгийг тодотгож өгнө.
25. Даргатайгаа найзархах хэрэггүй: Та хоёрын дунд давж болохгүй шугам байх ёстой бөгөөд үүнийг давахыг өөртөө ч, даргадаа ч бүү зөвшөөр.
26. Заан нуух хэрэггүй: Хэрэв та ямар нэг зүйл алдаатай, буруу байгааг олж мэдвэл даргадаа мэдэгдэж түүнийг засч залруулах хэрэгтэй. Мэдэлгүй өнгөрсөн цаг минут бүр нь аюулыг улам их болгодог.
27. Өөрийгөө илэрхийл, "ХАХА"-г хэрэгжүүл: Корпорацид ажиллаж байхдаа өөрийгөө үргэлж хөгжүүл. Хэмжээ, цар хүрээний хувьд томоохон эсвэл дээд удирдлагуудын хувьд чухал төслүүд дээр ажилла, тухайн төслийн юу нь чухал, хаанаа шийдвэрлэх ямар асуудал байгааг хүмүүсээс асуу, энэ тухай бодож эргэцүүл, шийдэх арга замуудыг хай, тэднийгээ турш, төлөвлөгөө гаргаж шийдлээ зохистойгоор танилцуул. Өөрийнхөө хэр мундаг тухай ярилгүйгээр ажил дээр түүнийгээ хэд дахин нугалж харуул. Хэлэх Амархан Хэрэгжүүлэх Амаргүйг үргэлж сана.
28. Ээжлийн амралтаа үргэлж эдэлж бай: Таньгүйгээр танай алба, хэлтэс ажиллаж чаддаг байх ёстой. Эс тэгвэл та хэрэглэгчидтэй уулзах, өөрийгөө хөгжүүлэх боломжийг алдах юм. Амралтаа эртнээс төлөвлөж, удирдлагууддаа хэзээ амрахаа хангалттай хугацааны өмнө мэдэгдэж амралтаа хэзээ ч бүү зогсоо, амрахдаа утасны номер бүү үлдээ. Өөр өөр газруудаар заавал яв. Дандаа шүү.
29. Удирдлагынхаа хүсэлтэнд үргэлж за гэж хэлж бай: Удирдлагын чинь хүсэлт ямар ч байсан хамаагүй, түүний хүссэнээс илүү гарсан шийдэлтэй, өөрийн чинь санаа бодол, давуу талаа илэрхийлсэн үр дүнг өг. Ажлыг бүрэн гүйцэд хийдэг хүмүүс хамгийн шилдэг даалгаврыг авдаг, өөрөөр хэлбэл Тулаанд зөвхөн шонхорууд нисдэг гэсэн үг байдаг байхаа.
30. Даргадаа хэзээ ч цочир мэдээ бүү өг
31. Өөрийнхөө дарга, түүний даргыг амжилтанд хүрэхэд тусла: Даргыгаа амжилт дүүрэн байх нөхцлийг нь хангаж өгвөл та түүнд энэ боломжийг олгосон учир дарга чинь таныг өөртөө ойр байлгахыг хүснэ. Ингэснээр та тушаал дэвших боломжтой болно.
32. Сайн даргыг хэзээ ч алдаа гаргуулахгүйн төлөө ажилла: Корпорацид өөрийн нэр нөлөөгөө өсгөх хамгийн сайн аргуудын нэг нь сайн даргад хүчин зүтгэх юм. Энэ нь чи түүнээс ихийг сурж мэдэх, даргыгаа албан тушаал дэвшихэд түүнийг дагаж карьер өсөх боломж танд олдоно.
33. Сард нэг удаа заавал номын санд ажилла: Их зүйлийг амжуулсанаар танд өөрөөрөө бахархах, урагшаа тэмүүлэх, илүү ихийг хийж бүтээх урам зориг бий болно.
34. Жил бүр нэг том зүйл өөрийнхөө амьдралд нэм: Корпорацийн нэр хүндтэй ерөнхий захирал байх нь өндөр боловсролтой, олон талын мэдлэгтэй, шинийг илэрхийлдэг байхыг шаарддаг. Асуудлыг олон талаас нь харж, өөрийнх нь онцлог, тухайн газар хнутгийн соёл заншил зэргийг харгалзаж байж шийдвэр гарга, мөн түүнчлэн өөрийнхөө ажлын идэвхи, харилцааны соёл зэрэгт анхаарах хэрэгтэй. Жил бүр өөрийнхөө амьдралд нэг шинэ зүйлийг нэмэх нь корпорацийг удирдахад танийг бэлдэнэ. Энэ нь гадаад хэл сурах, хоолны шинэ жор сурах, ховор цэцэг тарих, ном бичих, төгөлдөр хуураар тоглож сурах зэрэг юу ч байж болно. Өөрийнхөө өсөж дэвших чадвараа нотло.
35. Эдгээр номуудыг уншиж судлах хэрэгтэй: Obvious Adams, Acres of Diamonds, The Bible, The Art of War, The book of five rings, on war, The Prince, The Forbes book of Business quotations, Д.Бямбасүрэнгийн Орчлонгийн хүрд, Ч.Эрдэнэ Их гурвалжин номууд
36. Бүжгэнд орохдоо хувцаслалтаа тохируул: Та бизнес хийж хийж байгаа л бол ажил хэрэгч хувцас өмс
37. Чадварлаг хүнд хөрөнгө оруул: Зөвхөн шилдгүүдийг компанидаа ажиллуул, тэднийг өөртөө тат, урамшуул, сурга, шагна. Чадалтай боловсон хүчинд боломжит хамгийн сайн цалинг өг, түүнд итгэ, түүнийг бие дааж ажиллах нөхцлөөр ханга, магт, эрх чөлөөг олго. Би үнэнч, Би хийж чадна гэсэн тэмүүлэлтэй, би мэдлэгийн төлөө гэсэн чадвартай байхад хангалттай.
38. Ажилчиддаа өндөр цалин өг
39. Хүнтэй уулзаж, ярилцахдаа анхаарлаа хандуулж сонс
40. Компанийнхаа эрх ашигт үнэнч цэрэг нь бай: Компанийхаа зорилгыг ойлгож, түүнд итгэж компанийхаа соёлыг өөрийн болго. Эдгээрийг хэний ч өмнө нүүр бардам хий.
41. Дутуу бүхнийг хайж олоод залруул
42. Ажлаа урьдчилан хий: Урьдчилан ажиллах нь амжилтын үндэс.
43. Юунд ч бүү сандар хяналтаа бүү алд: Өөрийгөө юунд ч сандрахгүй байхад бэлд, өөрийгөө тайвшруулж сур. Шийдвэр гаргахад арван секунд байвал есийг нь бодоход зарцуул.
44. Харилцааны соёл эзэмш: Төлөвлөсөн албан бичгээ алдаа, мадаггүй эсэхийг шалга, харилцаа болгон өөрийн зорилготой, маш энгийн байх, баримт болгон дээр урьдчилан ажилла, алхан бүр дээр баримт материал, санаа бодлоо бич, төлөвлөгөө гарга, өмнөх уулзалтанд амласан зүйлсээ бэлд, юу эхэлж ярихаа төлөвлө, нооргоо нэг хуудсанд багтаан эцсийн байдлаар бэлд, харилцах хүнийхээ ойлгох харилцах хэлбэрийг сонго
45. Бүх хүмүүст анхаарал тавьж хүндэтгэлтэй ханд: Шилдэг менежерүүд хүмүүст доорх мэдрэмжийг төрүүдэг- асуудаг болохоос байцаадаггүй, илүү төлдөг болохоос дутуу төлдөггүй, эргэцүүлдэг болохоос хянадаггүй, хувь хүн гэхээс хөлсний ажилчин гэж ханддаггүй, яаж хийхийг сургадаг болохоос хэлдэггүй, тусалж дэмждэг болохоос гэрээ хянагч биш, ажилчид гэхээс ажил л гэдэггүй, дэмжиж тусалдаг болохоос үнэ өртөг ярьдаггүй, хэрэгтэй болохоос дууддаггүй.
46. Хүний хийсэн хөдөлмөрийг өөрийн болгох хэрэггүй: Тухайн ажлыг гүйцэтгэснийх нь төлөө зөвхөн тэр хүнд зохих оноог нь өг, тэгвэл чамайг хүмүүс хийсэн гавьяаг зөвөр үнэлэгч гэдгийг мэдэж чамд үнэнч шударгаар, өндөр бүтээмжтэйгээр ажиллана.
47. Ажилчиддаа гэнэтийн урамшуулал өг
48. Хүн болгонд нөхөрсөг бай: Хүндлэл бизнест хамгийн чухал. Удирдах ажилтнуудад өөрийгөө болон бусдыг үргэлж тайван, бүрэн зөв танилцуулж бай.
49. Таатай сэтгэгдэл төрүүлдэг арван үг: тэгнэ үү, баярлалаа, та санаж байна уу .... _, та энэ ажлыг маш сайн гүйцэтгэжээ, таны хичээл зүтгэл надад маш их таалагдаж байна, би таны тухай үргэлж сайнаар боддог, тантай хамт ажиллаж байгаадаа үргэлж сэтгэл хангалуун байдаг шүү, надад таны туслалцаа хэрэгтэй байна, та энэ урамшууллыг зайлшггүй авах эрхтэй, баяр хүргье.
50. Өдөр тутмын энгийн зүтгэл амжилтын үндэс, эх булаг: Өглөө эрт босох, ажилдаа , урьдчилан бэлдэх, амралтын өдрүүдэд гэрээсээ хол явах, туршилтын загварыг шалгаж, алдааг засч дахин турших зэрэг өдөр тутам алхам алхмаар хийгдэж байдаг ажлууд амжилтын далд хэсэг нь юм. Өдөр тутмынхаа ажилд сэтгэл дундуур байвал амжилтанд хэзээ ч хүрэхгүй.
51. Мөрөөд, төлөвлө, турш: Шинэ санааг хөгжүүлэхэд эхний үед их биш бага цаг зарцуул, их мөнгө бүү зарцуул. Ямар ч байсан туршилт хийж үз. Эхлээд битгий ярь, яаран хурал бүү хий, яаран албан бичиг бүү төлөвлө.
52. Яарвал даарна
53. Амжилтын үндсийг бүү өөрчил: Амжилт дүүрэн байгаа зүйлийг хуучирсан, нэгэн хэвийн боллоо гэж санаа зовох хэрэггүй. амжилттай байгаа бүтээгдэхүүний амжилтын жорыг бүү өөрчил.

54. Санаачлагын ач холбогдлыг анхаар, Хэнээс хаанаас гарсан нь хамаагүй
55. Нэр хугарахаар яс хугар: Хийж бүтээхийн төлөө ажилла, цаг заваа дэмий зүйлд бүү үр. Үйлдэл болгон чинь ухаалаг, үр дүнтэй байх ёстой, зөв бодлоготой компанид бүтээлч байдлыг үнэлж урамшуулдаг. Хэн нэгэнд энэ бол "маш нууц, хэнд ч битгий хэлээрэй" гэсэн сэдвээр ярих боломж бүү олго, энэ сэдвээр юу ч бүү асуу, юунд ч бүү хариул, бүү эвлэр. Хэн нэгний тухай хов жив бүү ярь. Би мэдэхгүй гэж хариул. Зөвхөн ажилдаа анхаар.
56. Өөдрөг эрч хүчтэй бай: Өөрийгөө толинд хар, гадаад төрхөө нүдэнд дулаахан байлга. Үсээ байнга самна, хэтэрхий гял цал, замбараагүй, хямд хувцас өмсөхөөс татгалз. Эрүүл эрч хүчтэй харагд. Бүү ядар, эрүүл сэтгэхүйтэй бай, витамин авч зааврынх нь дагуу хэрэглэ, стресс, алжаалаа тайлах аргад суралц, шүдээ цэвэрлэ, эрүүл бат бөх шүдтэй байж сайхан инээмсэглэ. өдөр бүр цэвэр цэмцгэр байж, хувсаа цэвэр, үсээ хаггүй эрүүл байлга.
Гутлаа өнгөлөг байлга, өөрт чинь таалагддаг бол энгэртээ шинэхэн цэцэг зүү, хөнгөн хэмнэлтэйгээр алх. үргэлж өөдрөг, үргэлж сайхан инээмсэглэ.
57. Шилдэг удирдагчийг хүндэтгэ, тэднээс суралц
58. Төсвөө бүү хэтрүүл: Ажлыг төлөвлөсөн төсөв, хугацаанд нь багтаан гүйцэтгэж сур. ₮
59. Өрсөлдөгчөө дутуу үнэлж болохгүй
60. Мэх мэхэндээ
61. Зорилготой КЛУБын гишүүн бай: Зорилгогүй клубын гишүүд би ингэж хийх байсан, би ингэж чадах байсан, би ингэж болох байсан гэсэн үгсийг байнга хэлдэг. Зорилгогүй бол амжилтгүй.
62. Төлөвлөсөнөөр шилдэг нь болдоггүй, төлөвлөснөө хэрэгжүүлж байж ялна
63. Алдаанаас суралц
64. Өчигдрийг мартаж маргаашаа төлөвлөж өнөөдрөөр амьдар
65. Хөгжилтэй бай, үргэлж инээмсэглэ: Ажилд чинь баяр баясгалантай зүйл байхгүй бол ажлаа соль эсвэл хөгжилтэй байх боломжийг эрж хай. Ажлын орчин ихэвчлэн хөлс, хүч шавхсан, дарамт шахалт ихтэй, бүх зүйл ноцтой байдгаас болж хүн амархан ядарч стресст ордог.
66. Таны гэр бүлийнхэн чинь хамгийн эрхэм хүмүүс: Гэр бүлдээ зарцуулах цагаа календарь дээртэмдэглэ, ингэхдээ аль болох их цаг зарцуулахаар төлөвлө. Гэр бүлээ хамгийн чухал ажлаасаа ч илүүгээр хүндэтгэн ханд.
67. Гоол хийхгүй бол ялалт байгуулж чадахгүй: Өөрийнхөө гоолыг өөрөө тодорхойл. "Гоол" нь цагийн менежментийн хувьд хамгийн эхэнд илүү цагийг хянахыг шаарддаг. Хоёр төрлийн гоол байдаг, бизнесийн гоол, амьдарлын гоол, эдгээрийг шинэ санаа дэвтэрт хөтөл. Амжилтын төлөө та өөрөө тэмүүлэхгүй бол амжилт өөрөө хэзээ ч ирэхгүй. Амжилт амжилтаа дагуулдаг.

68. Ажилчдын ар гэрийхэн нь амжилтын гадна байдаггүй: Хамт олныхоо гэр бүлийг бүү март,  тэдэнд хувиасаа баярлаж талархсанаа илэрхийлэх боломж бүрийг ашигла.
69. Ажлыг борлуулагчийн нүдээр хар: Ямар ч байгууллагад, ямар ажил эрхэлж байгаагаас үл хамааран компанийхаа бараа бүтээгдэхүүнийг эрхэмлэж, борлуулагчийн нүдээр хар.
70. Борлуулалтын мангас: Борлуулалтын мангас болохын тулд заавал гадагшаа гарч, харилцагчидтай уулзах шаардлагагүй, дор дурдсан зүйлсийг ажил хэрэг болгоход хангалттай. -хэрэглэгчидийн хэрэгцээг ойлго, танай бүтээгдэхүүн хэрэглэгчидийн хэрэгцээнд хэр нийцэж байгааг тодорхойл, хэзээ ч үл цуцах, зорилгодоо үнэнч зан төрхийг өөртөө бий болго, борлуулалтыг утсаар хий, захиалга ав, шаадлагатай захиалга авахын тулд утсаар олон борлуулалт хийх бэлтгэлтэй бай. Дайчин, няцашгүй зан чанар борлуулалтын мангас байх үндэс юм.
71. Эзэн хаан шиг бүү аягла: Хааны хангамжийг март, дээд удирдлага руу биш ажилчид руугаа очиж тэдэнд ажиллах урам зориг өг.
72. Бага ярьж, их хий
73. Бусдад зааж зөвлөж сургах нь өөрөө сурч манлайлахын үндэс
74. Гутранги үзэлтнүүдэд боломж бүү өгөөрэй: Зоригтой сэд, урамтайгаар гүйцэтгэ, компанийг эрч хүчээр цэнэглэ. Өөрийнхөө санааг хэрэгжүүлэхийн тулд шаардлагатай бүхнийг хий.
75. 45 минутын өмнө ирж, 15 минутын дараа яв: Ажил дээр хамгийн эрт ирэх нь сэтгэл санааны хувьд маш их давуу байдлыг олгодог. Орой болгон 10 цаг хүртэл битгий суу. Энэ нь таныг ажлаа дийлэхгүй байна, эсвэл гэр орон чинь тухгүй гэсэн хар төрүүлдэг.

Та ерөнхий захирал болох замынхаа эхэнд зогсож байна. Таньд амжилт хүсье!

Монголд онлайнаар гэрээсээ гаралгүй ажил олж болох уу?Энэ асуултанд www.joblinksmn.com Монголын ажлын нэгдсэн сүлжээ бий болсон цагаас эхлэн боломжтой боллоо. Та зөвхөн www.joblinksmn.com –д бүртгүүлснээр гэрээсээ гаралгүй өөрийн хүссэн өндөр цалинтай ажлыг олох боломжтой боллоо. Урьд нь ажил орохын тулд сонины телевизийн онлайн гэх зэрэг ажлын зарыг хайж утсаар нь ярьж очиж бичиг баримтаа бүрдүүлэн анкет бөглөх зэргээр их түвэгтэй олон дамжлагыг дамжиж байж ажилд орох анкетаа бөглөдөг байсан. Ажилд орох анкетийг бөглөсөн ч гэсэн таныг дуудах эсэх нь эргэлзээтэй. Гадуур энэ хотын замын их түгжрээтэй мөн та ажилд орохын тулд маш олон бичиг баримтыг бөглөж байж замын түгжрээнд гацан байж очиж нэг анкет бөглөдөг, зарим байгууллагууд тийм ч бичиг баримт тийм зураг дутуу гэж буцаадаг. Харин та Монголын ажлын нэгдсэн сүлжээ www.joblinksmn.com –д бүртгүүлснээр таны хүссэн ажлын орон тоо гарахад та ганц кноп дарахад таны анкет тухайн ажлын байр зарласан компанийн хүний нөөц дээр очдог. Таны мэдлэг мэргэжил тухайн ажлын байранд тохирохоор бол таныг ярилцлаганд дууддаг бөгөөд та амжилттай ярилцлаганд орвол та тухайн ажлын байранд орох боломжтой болдог. Энд хамгийн гол нь та өөрийн анкетийг маш сайн бичих, мөн ажлын ярилцлаганд дээд зэргээр бэлдэх шаардлагатай юм.

Заавал хэрэгжүүлэх амьдралын 15 зөвлөмж

Заавал хэрэгжүүлэх амьдралын 15 зөвлөмж

1. Амьдрал гэдэг бол боломж чамайг олох биш, чи боломжийг олох ёстой газар юм. Энэ бүхэнд та 100% бүтнэ гэж найдаж чадахгүй ч чи юу ч хийхгүй байснаар ажил бүтэхгүй гэдэгт 100% итгэлтэй байж болно. Ихэнх тохиолдолд чи зүгээр л үүнийг оролдоод үзэх хэрэгтэй байдаг. Та амжилтанд хүрнэ, эсвэл түүнээс ямар нэг зүйл суралцана. Хэрвээ чи хөдлөхгүй л бол нэг газраа үүрд үлдэнэ шүү.

2. Хүмүүс гэдэг чиний санаа бодлыг уншигч биш. Тэдэнд юу бодож байгаагаа хэл.
Хүмүүс чамайг хэлэх хүртэл чинь юу мэдэрч байгааг мэдэхгүй. Амьдралд чи бусадтай харилцах ёстой. Ингэхдээ ихэвчлэн чи эхэлж ярих ёстой гэдгийг сана. Хүмүүст юу бодож байгаагаа хэл.

3. Хурдан шийдвэр гаргаж, түргэн хөдөл
Чиний үйлдэл хийж, шинэ боломжийг авах гэж байтал хэн нэгэн хүн өрсөх болно.
Чи хойшоо сууж, үүний тухай бодол болсноор ямар ч зүйлийг өөрчилж, дэвшилт гаргаж чадахгүй. Ямар нэг зүйлийг яаж хийхийг мэдэх, яг барьж аваад хийх хоёрын хооронд их зөрүү бий. Үйлдэлгүйгээр мэдлэг гэдэг бараг хэрэгцээгүй зүйл.

4. Өөрчлөлтийг хүлээн авч сур.
Сайн ч байсан, муу ч байсан нөхцөл байдал өөрчлөгдөх болно. Энэ бол чиний найдаж болохгүй нэг зүйл. Тиймээс өөрчлөлтийг шалтгаантайгаар болж байна гэж хүлээж ав. Эхэндээ энэ үргэлж амархан, ойлгомжтой байхгүй ч сүүлдээ хэрэг болно. Бусад хүмүүс өөрийн чинь тухай юу гэж бодож байгаад тэгтлээ санаа зовîхоо боль.. Тэдний юу бодох, чиний тухай хэлж байгаа зүйлс тийм ч чухал биш. Өөрийнхөө тухай юу мэдэрч чи өөрийгөө хэн гэж бодож байна вэ гэдэг л чухал.

5. Үргэлж өөртөө болон бусдад үнэнч бай.
Үнэнч шударгаар амьдарна гэдэг оюун санааг тайван болгодог. Амьдралынхаа эхэн үедээ маш олон хүмүүстэй танилц. Босс, хамтрагчид, багш, ангийнхан, клубын гишүүд, хүрээнд чинь багтдаггүй бусад оюутнууд. Бүх хүмүүс! Цаг хугацаа өнгөрөх тусам чи шинэ танилуудтай болж, тэдэнтэй холбогдсон боломжууд чамд гарч ирэн мөн тэднээс олон зүйлийг сурлацах болно.

6. Өдөрт дор хаяж 10 минутыг ганцаараа чимээгүй өнгөрөө.
Энэ хугацааг төлөвлөх, эргэцүүлэх болон мөрөөдөхөд зориул. Бүтээлч бодол чимээгүй, ганцаараа байдалд дэвждэг. Чимээгүй байдалд чи бодлоо сонсч, өөрийнхөө гүнд хүрэх ба амьдралдаа хийх дараагийн бүтээлч алхамаа бүтээхдээ анхаарлаа хандуулж чадна.

7. Маш олон асуулт асуу.
Хамгийн агуу адал явдал бол асуух чадвар, асуулт асуух билээ. Хариултууд бусад хүмүүсээс, түүхээс, гэх мэтээр гарч ирдэг. Эдгээр хариултууд чамд асуултаа зөв тавих хүртэл гарч ирэхгүй. Тиймээс зөв асуулт асуух нь хариултыг олдог тул чиний харидцааны чадварт тус болно.

8. Байгаа чадвараа хөгжүүл.
Дундаж хүмүүс хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний баяр баясгалантай байгаа хурц илэрхийллийг үзээд ихэвчлэн гайхдаг. Ийм хязгаарлагдсан биеийн байдалтай байж баяр хөөртэй байж чадах уу? Хариулт бол тэд байгаа нөөцөө хэрхэн ашигладаг вэ гэдэгт оршино. Стийв Вóàндер хараагүй мөртлөө хөгжмийн сонирхолоо хөгжүүлсэн. Тэрбээр одоо 25 Grammy Awards-тай. Чамд ямар чавдар байна түүнийгээ улам хөгжүүл.

9. Боломжоороо амьдар.
Тохь тухтай амьдар, гэхдээ бүү үрэлгэн бай. Бусдад гайхуулахын тулд битгийн мөнгө зарцуул. Өөрийгөө хууран эд баялаг зөвхөн материаллаг зүйлд байдаг гэдэгт бүү итгэ. Мөнгөө зохицуулж сурснаар мөнгө чамайг зохицуулахаа болино. Харин ч багаасаа хадгаламж үүсгэн өөрийн гэсэн хөрөнгөө цуглуулж мөнгөнд ухаалгаар хандах цаг чинь ирсэн гэдэгийг бүү март.

10. Бусдыг хүндэтгэж, сайхан сэтгэгдэл төрүүлж бай.
Ахмад настан, багачууд, бүх хүнийг хүндэлж бай. Хүндлэл хүлээх ёстой хэсэг бүлэг хүмүүс гэсэн ангилал байхгүй. Өвөөдөө үзүүлдэг хүндлэлийг, дүүдээ үзүүлдэг тэвчээрээ хүн бүхэнд үзүүлж байгаарай. Бусад хүмүүсийг дэмжиж, тус үзүүлж байх нь амьдралын хамгийн эрхэм шагналуудын нэг. Авахын тулд чи өгөх ёстой.

11. Хийж байгаа зүйлдээ шилдэг нь бай.
Хэрвээ зөв л хийж чадахгүй бол хийж байгаа зүйлд чинь утга байхгүй. Сургууль дээрээ ч, хоббин доо ч шилдэг бай. Үргэлж өөрийгөө бүрэн дайчил.

12. Хэн болж төрснөөрөө байх
Чи сэтгэл зүрхээ дагаж, хэн болж төрснөөрөө байх хэрэгтэй. Бидний зарим нь хүний сэтгэлийг гитарын утсаар хөдөлгөж, мэдрэмжийг хөглөх хөгжимчин болохоор төрсөн байдаг. Зарим нь хүний зүрхийг догдлуулах шүлгээрээ яруу найрагч болохоор төрдөг. Амьдралдаа юу хийхийг шийдэхээс үл хамааран чи үүнийг биеийнхээ эд эс бүрт мэдрэх ёстой. Чи ямар нэг зүйлийг бусдаас илүү хийхээр төрсөн байж таарна. Амьдралаа бусдын мөрөөдөл, хүслийг биелүүлэхэд бүү үрээрэй. Энэ бол чиний ламьдрал шүү.

13. Ямар гэр бүлд төрснөөрөө бахарх
Мэдээж бид багаасаа ямар айлд хэний хүүхэд болж төрхөө хэзээ ч төлөвлөдөггүй. Чи өнөөдөр ямар ч гэр бүлд төрсөн бай одоо байгаа эцэг эх, ах дүү нартаа баярлаж тэднээрээ бахархах ёстой шүү.Мэдээж гэр бүлийн чинь амьдралд таагүй дурсамжууд, асуудлуудтай, магадгүй сэтгэлд чинь гэр бүлээсээ үүдэлтэй шарх байсан ч үүгээрээ бахархаарай. Яагаад гэвэл эргээд чи бусдын амьдралыг ойлгоход энэ туулсан зүйлүүд чинь чамд заавал хэрэг болж чамаас хэцүү амьдралтай хүнд чи үнэтэй зөвлөшөө ч өгч болох юм шүү. Тиймээс гэр бүлээ үргэлж хайрла.

14. Зан чанараа төлөвшүүл
Энэ амьдралдаа бид ямар зан чанарыг өөртөө төлөвшүүдэх нь цэвэр бидний хичээл зүтгэлээс хамаардаг.Тиймээс бусдаас сайн чанаруудыг суралцаж өөрийгөө улам хурцал. Ямар ч үед би гэхээсээ илүүгээр эхлээд бусдын байр сууринаас бодож тэдний бодол санааг сонс. Сайныг дагавал сарны гэрэл гэдэг. Сайн найзуудтай нөхөрлөж сайн зан чанарыг төлөвшүүл.

15. Бүү гомдол
Байгаа зүйлдээ сэтгэл хангалуун байж өөрийгөө болон нөхцөл байдлыг бүү голж гоочил. Чи байгаагаараа байхад хэнээс ч илүүгээр тодроно.Байдал дордсон ч үүнэс дор байж болох байсныг сана. Бүх зүйлд баяртай бай.
Дээрх зүйлсээс илүүтэйгээр чадах үедээ инээж, хэрэгтэй үед нь уучлал гуйж, амьдралаа өөрчилж бусдад баяр хөөрийг өгч тэднийг баярлуулж бай. Амьдрал гэдэг богино, гэхдээ гайхалтай.
Гэр бүл судлаач Ц.Одгэрэл
"Хайрын ТэгшИтгэл" номноос

Амжилтаараа манлайлагчдын хэзээч зөрчдөггүй 12 дүрэм

1. Өөрийнхөө амьдралыг бусдынхтай бүү харьцуул, бусдын амьдралыг бүү шүүмжил; Бид өнгөрсөнд тэдний юу туулж өнгөрүүлснийг тэр болгон мэдэхгүй.

Өөрийнхөөрөө байж өөрийнхөө хамгийн сайн хувилбарыг бүтээ.

2. Бодот мэдрэмж бус өөрийн хүсэж буй мэдрэмж дээр үндэслэн хариу үйлдэл үзүүл.

Гунигтай байгаа бол аз жаргалтай мэт хариу үйлдэл үзүүл. Амжилтанд хүрэгсэд олон удаа бүтэлгүйтэж гутардаг боловч тэд өөдрөг үзэлтнүүд учир бэрхшээл дундаас ч боломжыг олж хардаг ямар ч нөхцөл байдлыг өөртөө ашигтайгаар эргүүлж чаддаг байна.

3. Өнгөрсөнтэй бүү дайт, эвлэрч сур ингэснээр чи өөрийнхөө "одоо"-г аврах болно.

Өнгөрсөнд гаргасан алдаагаа уучилж, өнгөрсөнд орших сууцаа орхиод өнөөдөртэйгээ хамт урагшла.

4. Бүх зүйлийг чаддаг хүн байхгүй, бусдаас туслалцаа авч сур.

Үнэ цэнэтэй харьцааг бусадтай тогтоож, тэдэнд юу хүсэж байгаад нь хүрхэд тусал.

5. Бусдад бүү атаарх, тэднийг ямар байдлаар өнөөгийн байдалт хүрснийг бид мэдэхгүй.

Атаархахаас өмнө юу золиослож эсвэл юу төлж тэд өнөөгийн байдалт хүрснийг бодоод үзээрэй.

6. Сайхан зүйл хэлж чадахгүй бол бүү ярь.

Ихэнх амжилтанд хүрсэн хүмүүс яриагаа болгоомжтой эхэлдэг. Тэд шаардлагтай үед л ярьдаг бөгөөд аль хэдийнээ "бага ярьж их сонсох"-г эзэмшсэн байдаг.

7. Үргэлж суралц, өөрийн амжилтаа ахиулан тодорхойл.

Өөрийн хийхээс эмээдэг зүйлээ барьж ав, хувийн рекордоо өдөр бүр шинээр тодорхойл. Хэсэг хугацааны дараа өөрийгөө үлэмж хэмжээгээр ахисныг анзаарах болно. Энэ л амжилтанд хүрэгчдийн нууц юм.

8. Хэр гүн усруу орж байгаагаа үсрэхээсээ өмнө ямагт тооцож бай.

Шийдвэр гаргахаас өмнө үр дүнг үргэлж тодорхойлох; ихэнх алдартнууд коллежоо хаясан байдаг. Гэхдээ тэд юу хүсэж юунд тэмүүлж буйгаа ойлгосон тиймээс ч хүрч чаджээ. Сургуулиа хаяхаас өмнө, ажлаасаа гархаас өмнө "Ус хэр гүнзгий вэ?" гэсэн чухал асуултыг өөртөө үргэлж тавь.

9. Өөрийн хэмжээнд өөрчлөлтийг хийгээд бусдыг нь хойч үедээ үлдээ.

Чи бурхан биш болохоор юу хүссэнээ өөрчилж чадахгүй. Өөрийн чадхаа хийгээд бусдыг нь дараагийн үедээ үлдээ. Өөрчилж чадахгүй зүйлээ хөөцөлдсөөр заримдаа бид өөрсдөө өөрчлөгдсөн байдагийг сана.

10. Бусад чиний талаар юу гэж бодох нь чамд ерөөс падлий байхгүй.

Амьдрал чиний хамгийн сайн хань бол чи өөрөө өөртөө итгэх итгэл. Хүмүүс үргэлж чиний талаар ярина - сайн, гэхдээ тэд огт ярьдаггүй бол чи тийм үнэ цэнэтэй хүн биш юм. Бусдын чиний талаарх яриаг бүү тоо, өөрийн итгэл үнэмшилээ хадгалж үлд.

11. Усны гүнийг хэзээ ч 2 хөлөөрөө шалгаж болохгүй.

Амжилтанд эрсдэлгүйгээр хүрэх арга зам гэж үгүй, гэхдээ тооцоолсон эрсдэл илүү аюулгүй, хөнгөхөн тусдаг.

12. Үнэн ч зан бол хамгийн үнэтэй бэлэг, энэ бэлэгийг хямдхан нэгнээс бүү хүлээ.

Хүмүүсээс битгий ихийг хүлээ, зөвхөн цөөхөн хэд нь чамд уг бэлэгийг өгдөг.

http://blog.reader.mn/2014/01/22/amzhiltaaraa-manlailaghchdyn-khezeech-zorchdoghghui-12-durem/

Монголын Рейган эсвэл Маргарэт Тээтчэр хаа байна?

Энэ нийтлэлийг би бичээгүй ч үзэл санаа нэг байсан тул нийтлэж орхив. Мэдээллийн сайтын сэтгэгдэлээс авсан болно.

НӨАТ-г бүрмөсөн болих, ААНОАТ-г ашигийн 10%-ийг больж бохир орлогоос нь 3 % болгон хялбаршуулж авах, нийгэмийн даатгалын 10%-г 5% болгох, гаалийн татварыг тооцохдоо тээвэрийн зардлыг барааны үнэ дээр нэмж өсөн нэмэгдүүлэх аргаар барааны үнэ инфляцийг хөөрөгддөг аргачлалыг болих,гаалийн үйл ажиллагааг бүрэн процэсийн хуультай болгож байцаагчдын үзэмжээр асуудал шийддэг боломжийг хаах,төрийн албан хаагчдыг одоогийн 200 000-с багасгаж 50 000-60 000 болгох, АНУ болон Япон ЕХ-той нэн даруй Чөлөөт Худалдааны Гэрээг яаравчлан хийх (Үйлдвэрлэгч орон биш байж үхсэн хатсан баасаа харамлаад ингэж удаад байдагийм бол?!...) Стратегийн орд гэсэн худлаа ойлголтыг больж бүх ордыг эргэлтэнд оруулах,Таван Толгойг АНУ-н Peabody Energy-д Бүтээгдэхүүн Хуваах Гэрээгээр нэн даруй өгч Хятадын эрчим хүчний зах зээлийг америкчуудын хүчээр нээлгэж араас нь Монголын компаниуд орох нөхцөлийг бүрдүүлэх, эрчим хүчний салбарыг бүхэлд нь хувьчлах, Булангийн оронууд шиг үндэсний мөнгөн тэмдэгтээс татгалзах буюу Төгрөгөөс ид өсөлтийн ойрын 20-н жилдээ татгалзаж Долларын бүсийн орон болж инфляцаас зайлсхийх, Монголбанк гэдэг худлаа ямар ч хэрэггүй рекламны газарыг татан буулгах, дотоодын жижиглэнгийн банкны монополийг задлаж гадаадын томоохон хувийн банкуудыг оруулж зээлийн хүү бууруулах, Хөрөнгийн Биржийг алдарт тэрбумтан бас филантропист Warren Buffet-д гуйж байгаад бэлэг тэмдэгийн 1 хэн доллараар хувьчилж дэлхий даяар сэнсаацлах, нийслэлийн удирдлагыг бүхэлд нь мэнэжмэнт хот төлөвлөлтийг барууны мэнэжмэнтийн компаниар хийлгэх, нийслэл хот төлөвлөлтийг бүхэлд нь Канадын стандартаар хийх (үхсэн хатсан Евро стандарт....) Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх төсөвийн эзлэх хувийг дайн байлдаан болоогүй л бол 20%-с дээш гаргахыг хуулиар хориглох.... Монгол орон Милтон Фрийдманы үзэл санаагаар эдийн засагийн шинэчлэл хийж чадах лидер эсвэл улс төрийн намыг хүлээж байна. Монголын өөрийнх нь Рейган эсвэл Маргарэт Тээтчэр хаа байна?!...

Amazon компаний манлайллын 14 зарчим

Онлайн худалдааны гигант Амазон компани бизнесийн гайхалтай амжилтанд хүрэхэд манлайллын зарчмууд нь томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн гэж хэлж болно. Менежер үү, жирийн ажилтан уу гэдгээс үл хамааран уг компанид ажиллаж байгаа хүн бүхэн Амазоны манлайлагч хэмээн тооцогддог. Амазоны манлайлагч бүр дараахь 14 зарчмыг өдөр тутмынхаа ажилд мөрдлөг болгодог аж.

Хэрэглэгчээр "өвчлөх"
Манлайлагчид хэрэглэгчээс эхлэж ажилладаг. Хэрэглэгчийн итгэлийг олж авах, итгэлийг нь алдахгүйн тулд эцэж цуцалтгүй ажиллана. Манлайлагчид өрсөлдөгчдөд анхаарлаа хандуулах хэдий ч хэрэглэгчээрээ бол бүр "өвчилсөн" байдаг. 

Эзэн шиг байх 

Манлайлагчид бол эздүүд. Тэд хол сэтгэж, ойрын хугацаанд гарах үр дүнгийн төлөө урт хугацаанд гарах үнэ цэнийг золиослодоггүй. Тэд зөвхөн өөрийн багаар үл хязгаарлагдаж, компанийхаа өмнөөс ажилладаг. Тэд хэзээ ч "энэ миний ажил биш" гэж хэлдэггүй. 

Зохион бүтээ бас энгийн болго 
Манлайлагчид өөрийн багаасаа инноваци, шинэ зүйлсийг шаарддаг төдийгүй аливааг энгийн болгох арга замуудыг олдог. Тэд гаднийг орчныг анхаардаг, хаанаас ч хамаагүй шинэ санааг хайж олдог, манайхнаас гараагүй санаа гээд хаячихдаггүй. Шинэ зүйлийг хийхдээ биднийг урт хугацаанд буруугаар ойлгож болно гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг.


Зөв байх, голдуу 
Манлайлагч нар голдуу зөв байдаг. Тэд бизнесийн өөрийн гэсэн хүчтэй санаа бодол төдийгүй зөн совинтой байдаг.

Хамгийн сайныг ажилд авч хөгжүүлдэг

Манлайлагчид ажилд авах, тушаал дэвшүүлэх бүртээ тавих шалгуураа илүү өндөр түвшинд өргөж байдаг. Тэд онцгой авьяасыг олж таньдаг төдийгүй тэднийг байгуулагын хэрэгцээтэй газарт нь шилжүүлэн ажиллахад бэлэн байдаг. Манлайлагчид ирээдүйн манлайлагчдыг хөгжүүлдэг ба бусдыг дасгалжуулах үүргээ ухамсарласан байдаг. 

Хамгийн өндөр стандартыг шаардах

Хэдийгээр маш олон хүмүүс хэт өндөр гэж хардаг ч манлайлагчид хамгийн өндөр шаардлагуудыг эцэж цуцалтгүй тавьдаг. Манлайлагчид "хөндлөвч модыг" байнга дээшлүүлж өөрсдийг багийн илүү өндөр чанартай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг хүргэхэд чиглүүлдэг. Манлайлагчид гологдлыг буцаагаад өнгөрөх бус асуудлыг шийдвэл шийдсэн шиг шийддэг. 

Томоор сэтгэ
Жижиг сэтгэх нь амиа аргацаахад л хэрэг болдог. Манлайлагчид бодит үр дүнг хүрэхийг уриалан дуудсан зоригтой чиглэл, даалгавар өгдөг. Тэд өөрөөр бодож сэтгэж, хэрэглэгчдэд үйлчлэхийн төлөө "булангийн цаадхыг" ч хардаг.


Гүйцэтгэх сонирхол
Бизнест хурд чухал. Олон шийдвэр, үйлдлийг эргүүлж болдог бөгөөд маш их судалгаа хэрэггүй байдаг. Бид тооцоолсон эрсдэлийг хүлээх нь зөв гэж үздэг. 

Арвич хямгач
Бид хэрэглэгчдэд огт хамаагүй зүйлд мөнгө үрэхгүйг хичээдэг. Арвич хямгач байх нь аливаа бүтээлийг хийх эх үүсвэр хангалттай байх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Маш олон хүнтэй байх, өндөр төсөв, тогтмол зардалтай байх нь давуу тал биш. 

Өөрийгөө чангаар шүүмжилж чаддаг байх

Манлайлагчид өөрсдийгөө хэзээ ч алдаа гаргадаггүй гэж боддоггүй. Асуудал гарсан үед өөрт нь хэчнээн хүнд, эвгүй, ичмээр байсан ч асуудлыг, бодит мэдээллийг гаргаж тавьдаг. Манлайлагчид өөрсдийгөө болон багаа хамгийн шилдгүүдтэй л харьцуулж өрсөлддөг. 

Бусдын итгэлийг олох
Манлайлагчид сэтгэлээсээ нээлттэй байж бусдын хэлэхийг бодитоор сонсдог бөгөөд өөрийн хамгийн хүчтэй итгэл үнэмшлээ ч даруухнаар эргэж харж чаддаг.  

Гүн шумба
Манлайлагчид бүх түвшинд ажилладаг. Ажлын деталиудтай холбоотой байх төдийгүй тогтмол аудит хийдэг. Ямар ч ажил тэдний түвшнээс хэт доор ажил биш.

Ноён нуруутай байх. Санал нийлэхгүй байсан ч гарсан шийдвэрт өөрийгөө зориулах
Манлайлагчид аливаа шийдвэртэй санал нийлэхгүй байгаа бол уг шийдвэрийг яагаад дэмжихгүй байгааг өөрт нь хэчнээн эвгүй, хүнд байсан гэсэн илэрхийлдэг. Манлайлагчид өөрийн бодолтой төдийгүй тууштай зантай. Тэд эв эеэ бодохын тулд амархан бууж өгөөд байдаггүй. Харин нэгэнт эцсийн шийдвэр гарсан бол уг шийдвэрт өөрийгөө бүрэн зориулдаг.


Үр дүн гаргах

Манлайлагчид бизнесийнхээ гол ажлуудад фокуслаж чанартай, цаг хугацаанд нь гүйцэтгэдэг. Алдах үе байсан ч босоод л ирдэг төдийгүй хэзээ ч тайван алгуурладаггүй.

Alibaba's Jack Ma: If you’re still poor at 35, you deserve it!

Бодоод байхнээ 30аад насны үе хүний амьдралын маш чухал үе бололтой. 20иод настай залуу халуун явахад ч яахав элдэв юм бодохгүй, энд тэндэх юм руу үсчиж эрсдэл хийж, өөрийгөө туршиж унаж босч явсаар нэг л мэдэхэд өнгөрчихнө.

30иад насныханд бол гэр бүл, үр хүүхэд, эцэг эх гэсэн хүнд ачаа нэмэгдээд ажил мэргэжилдээ улам туршлагажих, карьер ахиж хариуцлагатай ажил эрхлэх, дахиад боловсрол мэдлэгээ зузаатгах, амьдрал ахуйгаа өөд татах гээд алдах алгуурлах эрхгүй амьдралын чухал үе юм байна. 
Тэр дундаа манайх шиг нийгмийн баталгаа муутай нийгэмд бол бүр хүнд даваа.

Alibaba's Jack Ma: "If you’re still poor at 35, you deserve it!" post is here:

http://vulcanpost.com/7702/jack-ma-youre-still-poor-35-deserve/


"Форум" Энхбат гуайн илтгэл: "Мөнгө хөөсөн хүн авч чаддаггүй"
https://t.co/uyao2IFjKL

Wednesday, December 11, 2013

Чиний өөртөө батлах ёстой 10 үнэн - Би сэтгэл зүрхээ дагадаг!

Дараах зүйлсийг ерөөсөө ч ичихгүйгээр чангаар хэлээд үзээрэй. Яагаад гэвэл чиний өөртөө баталж, бардам дуугарах ёстой 10 “тод” зүйл юм шүү.
1. Би сэтгэл зүрхээ дагадаг
Асуудалдаа бүү ороогд. Харин мөрөөдөлдөө хөтлүүлж бай. Ямар амьдралыг хүсдэг вэ, тэгж л амьдар. 1000 удаа алдаж үзсэн бол баярла. Ямартай ч чамд харамсал үлдээгүй байна шүү дээ. Сэтгэл зүрхээ мөрөөдлийнхөө төлөө зориулсан гэдэг чинь л том бахархал. Хийж үзмээр байгаа зүйлээ хийж, явмаар байгаа газар луугаа яв. Нүдээ “нээлттэй”-гээр мөрөөд. Бодит болгох ганц үйлдлийг л өдөрт хийхэд хангалттай. Тиймээс яг одоо бахархалтайгаар хэл. “Би сэтгэл зүрхээ дагадаг!”
2. Би өөрөөрөө бахархдаг
Хорвоо дэлхий дээр ямар олон хүн чам шиг болохыг хүсдэг гээч. Чи өөрөө бахархдаг байх ёстой.
3. Би өөрчлөлт хийж чаддаг
Хэрвээ чи хэн нэгний амьдралд сайн нөлөө үзүүлвэл эргээд тус нь заавал ирдэг. Бүр чамд мэдэгдэхгүй байдлаар ч гэсэн. Яагаад гэвэл бусдын аз жаргалын төлөө, эсвэл арай бага зовог гэсэндээ хийсэн үйл бүхэн буян болдог. Чи өөрчлөлт хийж чадна.
4. Би нөхцөлгүй хайр ямар байдгийг мэднэ
Төгс хүнийг хайрлахдаа биш төгс биш хүнийг төгс аргаар хайрлах л хамгийн агуу. Чи нөхцөлгүй хайр яаж мэдрэгддийг мэддэг.
5. Би аз жаргалтай хүн
Чи үргэлж тэгж боддог байх. Өглөө алхахдаа, хайртдаа үнсүүлэхдээ, ажиллаж ажиллаж гэртээ орж ирэхдээ, хүүхдүүдийнхээ тэврэлтэд уусахдаа аз жаргалыг мэдэрч л байгаа. Харин чангаар хэлж үзсэн үү? Тэгвэл яг одоо хэлээрэй. Чи энэ дэлхийн хамгийн аз жаргалтай хүн!
6. Би өөрийнхөө хамгийн сайн хувилбар
“Хэн нэгний хоёр дахь хувилбар байснаас өөрийнхөө эх хувь нь бай” гэдэг үгийг үнэн гэж итгэдэг биз дээ. Цор ганц л байгаа юм чинь шилдэг нь болоход асуудал байгаа гэж үү? Чи өөрийнхөө хамгийн сайн хувилбар байж чадна.
7. Би цагаа үр ашигтай өнгөрөөдөг
Минут бүр чинь үнэ цэнэтэй. Чамд өдөр бүр хангалттай байдаг ч гэсэн өдөр өнгөрөхөд л бүгд алга болдог. Тиймээс өөртөө зоригтойгоор, чанга дуугаар хэл. “Би цагаа үр ашигтай өнгөрөөдөг!”
8. Би өөртэйгээ шударга байдаг
Алдаагаа ч, дутагдлаа ч хүлээн зөвшөөрдөг, чи шударга хүн.
9. Би намайг гомдоосон бүх хүнийг уучилсан
Зовлон угтаа бүгд адилхан. Чи л түүнийг өөртөө хэр удаахаа шийддэг юм. Тиймээс дагаад хэлээрэй. “Би намайг гомдоосон бүх хүнийг уучилсан...”
10. Би юунд ч харамсдаггүй
Чамайг инээлгэдэг хүмүүстэй хамт бай. Дуртай зүйлээ хий. Урьд нь гарсан алдаа бүхэн одоо бүгд зөв болсон. Яагаад гэвэл тэд өнгөрсөнд үлдсэн болохоор тэр. Чи юунд ч харамсдаггүй!

Амжилтад хөтлөх есөн алхам

Эдгээр зөвлөгөө үнэхээр үнэн зүйл байсан тул үргэлж санаж явахын тулд өөрийн блог дээр хуулж авав. :-)

1.    Хувь заяаныхаа эзэн бай
Амьдралдаа хамгийн чухал өөрчлөлт гаргах шийдвэрүүдийг чи өөрөө гаргадаг уу, эсвэл хэн нэгнээс байнга асуудаг уу? Маш олон хүн чухал шийдвэрүүдээ өөрөөсөө асуулгүйгээр бусдаас лавладаг. Гэвч хожим нэгэн өдөр бусдын заавраар амьдарсандаа харамсдаг. Энэ миний сонголт биш, миний хүссэн амьдрал биш байна шүү дээ. Би яагаад ийм мэргэжил сонгочихсон юм бол? Би яагаад ингэж амьдраад байгаа юм бол оо? гэж эргэлздэг. Амьдралынхаа төгсгөлд харамсаж суухаар эхэнд нь өөрөөсөө асуу!
 Өөрийн биш сонголт хийхээр өөрийгөө л тамлачихдаг. Тийм учраас ямар нэг том өөрчлөлтийн өмнө зогсож байхдаа эхлээд өөрөөсөө асуу. Амьдралын туршлагаасаа шалтгаалаад бусдаас зөвлөгөө авах шаардлага хэнд ч гардаг. Тэр бол ердөө л зөвлөгөө шүү. Шийдвэр гэж битгий хар. Ихэнх хүн шийдвэрийг өөрөөсөө зайлуулаад, бусдын яриаг эцсийн үнэн гэж бодоод гүйчихдэг. Энэ том алдаанд хүргэнэ. Эхний алхам - чи хувь заяагаа мэдэх ёстой. Өөрөөсөө асуу, сонголтоо өөрөө хий. Мэдээж сонголтоо хийхэд чинь бусдын дэмжлэг, мэдээлэл, санал бодол, туршлага хэрэгтэй. Тэр бүгдээс хуваалцах хэрэгтэй. Харин сонголтыг өөрөө хий. Сонголтыг чи хийхгүй бол амьдралынхаа туршид хэн нэгний утсан хүүхэлдэй л байна.

2.    Мөрөөдлөө ол!
Мөрөөдлөө ол. Мөрөөдөл хүнийг дотроос нь гэрэлтүүлдэг. Амьдралд асар их эрч хүч өгдөг. Мөрөөдлөө олсон хүн ямар ч хэцүүд сөхөрч унадаггүй. Мөрөөдлийг би ингэж зүйрлэх дуртай. “Өөрийн мөрөөдөлгүй, хэн нэгний мөрөөдлийг даган нисч яваа бол дэнгийн эрвээхэй” гэж. Бусдын гэрлийг тойроод нисээд байна, ойртвол түлэгдэж үхнэ, холдохоороо хөлдөж үхнэ. Хувь заяа нь өөрийнх нь гарт байхгүй. Тэр мөрөөдөл, тэр гэрэл гэгээ нөгөө хүнтэйгээ хамт алга болчихвол харанхуйд өөр гэрэл хайгаад гүйнэ. Мөрөөдлөө дагаж яваа хүний гарт гэрэл байнга хамт байна. Зам нь тодорхой байна гэсэн үг.

3.    Алсын хараатай бай!
Мөрөөдөл бас аюултай. Хоосон мөрөөдөгч хар тамхинд орсон юм шиг мөрөөдөөд л хэвтээд байдаг. Ийм болохгүйн тулд мөрөөдөл чинь алсын хараатай байх ёстой. Хоосон мөрөөдөгчийн амьдрал утгагүй.  Мөрөөдөл жаахан ч гэсэн алсын хараатай байвал алхмуудыг чинь тодорхой болгож өгнө шүү дээ. Ийм хүн болохыг зорьж байгаа юм чинь үүнийг сурчихсан байх ёстой, тийм талбарт очоод ажиллах чадвартай байх ёстой гэхчлэн алхмууд чинь тодорхой харагдаж байх ёстой. Сансрын нисгэгч болно, сансрын нисгэгч болбол гоё гэж бодоод явдаг хэрнээ хэзээ ч тэр чиглэлийн ном уншдаггүй, тэр чиглэлээр өөрийгөө хөгжүүлдэггүй бол энэ мөрөөдөл өөрийг чинь хар тамхи шиг иднэ. Мөрөөдөл алсын хараатай, алхмууд чинь харагдахуйц байх ёстой.

4.    Зорилготой бай!
Алсын хараатай мөрөөдөл дотор чинь лугшаад эхэлбэл тэр алсын хараа чамайг зорилготой болгоно. Зорилго яг л зүү шиг. Зүү хаашаа, утас тийшээ хөвөрдөг шиг хүний үйл хэргүүдийг цэгцэлж, нэг зүгт зална. Зорилготой болсон бол нэг зүйлийг ямагт сана. Өөрийгөө зорилготойгоо хамт үлдээгээд, саад болдог бүхнийг хаалганы цаана цоожил. Харамсалтай нь, бид дийлэнхдээ зорилгоо хаалганы цаана цоожлоод, зорилгодоо саад болдог олон зүйлийг өөртэйгээ хамт үлдээдэг. Жишээ нь, мессеж, телевиз, PC, найзуудтайгаа чалчих. Энэ бүхэнд хүн хөгждөг, эсвэл чөлөөт цагаа сэтгэл өөдрөг өнгөрөөхөд хэрэгтэй л дээ. Тиймээс эдгээрт цаг гаргах хэрэгтэй. Гэхдээ цагаа чи өөрөө эмхлэх ёстой. Зорилгодоо жаахан ахиу цаг зарцуул. Найзуудтайгаа уулзах гоё, гэхдээ 30-хан минут л нийлээд чалчъя. Надад цаана нь хийх ажил байгаа учраас тэндээ би цаг гаргая гэж цагтаа харам бай. Тэгж байж зорилго биелнэ. Зорилгодоо садаа болдог зүйлүүдийг зогсоох хэрэгтэй. Орой телевизийн суваг солиод суух биш хөтөлбөр хараад юу үзэхээ сонгочих хэрэгтэй. Зорилгодоо хүрэх, өөрийгөө амраах хоёрт өөрийгөө зориул. Би үүнийг үзнэ, бусад цагт үүнийг хийнэ. Ийм байдлаар төлөвлөөрэй. Тэгэхгүй бол зорилго чинь алсын хараатай ч гэлээ мөрөөдөгч хэвээрээ үлдэнэ шүү.

5.    Өөртөө итгэ!
Сонголтоо өөрөө хийж, мөрөөдлөө олж аваад, тэр нь чамд алсын хараатай зорилго бий болгож чадсан бол одоо би чадах болов уу гэж эргэлзэлгүйгээр зүгээр л өөртөө итгэ. Өөртөө итгэхгүй, өөрийгөө үнэлэхгүй бол хэн ч чамд итгэхгүй, чамайг үнэлэхгүй. Зорилго бий болгоод, өөртөө итгэлтэй болгох нэг сургаал үг байдаг юм. Надад их таалагддаг. Нэг тосгоны хойно маш өндөр, хэн ч гарч байгаагүй уул байжээ. Тэндэхийн нэг залуу тэр уулын орой дээр гарна гэж зорьжээ. Тосгоноороо тэр залууг хоосон мөрөөдөгч гэцгээж байв. Залуу тэднийг үгэнд мохсонгүй, зүтгээд үзье гээд авираад эхэлтэл тосгоныхон түүнийг яасан ч бүтэхгүй юм хийгээд солиотой, тэнэг болчихож гэцгээж. Харин уулын орой дээр гарчихсан чинь бүгд ангайтал гайхаад, шагшин бахдацгааж, алга ташсан гэнэ.
Өөртөө итгээд зорилгынхоо төлөө зүтгэнэ гэдэг өөрийгөө өөрчлөхөөс илүүтэйгээр бусад хүний чамд хандах хандлагыг өөрчилж чаддаг зүйл. Тосгоныг бүхэлд нь өөрчилж байгаа биз дээ. Зорилгодоо итгэлтэйгээр тэмүүлэх үед өөрөө мэдээж өөрчлөгдөнө. Гол нь бид нийгэмд амьдардаг учраас нийгмийг өөрчлөх чадвартай болж эхэлдэг. Бас нэг сургаалт үлгэрийг хуваалцах дуртай. Дүлий мэлхий гэж сонсч байсан уу? Хэсэг мэлхий хэрэм дээр гарах уралдаан зарлажээ. Мэлхийнүүд үсэрч байтал бусад амьтад ирээд ярив гэнэ. “Мэлхий яаж энэ хэрэм дээр гарах юм. Ийм туяхан хөлтэй хэрнээ том гэдэстэй, ядахад бас ногоон шүү” гээд л. Ийм яриаг сонссон мэлхийнүүд өөрсдийгөө хараад “Нээрээ тийм байна, яаж гарахав дээ” гээд болиод байж. Бие, хөл, өнгөө харж голоод бүгд сэтгэлээр унажээ. Гэтэл нэгэн мэлхий үсэрсээр байгаад хэрэм дээр гарчихаж. Амьтад гайхаж, ямар гайхамшигтай мэлхий вэ, яагаад гарчихав гэтэл тэр нь дүлий мэлхий байжээ. Бусдын муу хэлэхийг, үгүйсгэхийг, дорд үзэхийг сонсолгүй зөвхөн өөртөө итгэж, “би чадна” гэж бодсон хэрэг.
Залуу хүн алдахыг буруутгах хэрэггүй, харин алдаан дээрээ байнга хөгжиж суралцах хэрэгтэй. Алддаггүй бол хүн биш бурхан болно биз дээ. Залуу хүний сул тал бол эрс, зоримог зан чанар. Болохгүй юм бол өөрчилчихье л гэж боддог. Харин нас ахихаараа хүн өөрчлөлт хийхээсээ илүү дасан зохицохыг эрхэмлэдэг болчихдог. Иймд залуу дээрээ өөртөө итгэлтэй, бардам бай. Яагаад болохгүй гэж.

6.    Алхмаа хий!
“Өөртөө итгэлтэй бай” гэсэн зарчмыг ойлгоод авсан бол одоо юу хүлээсэн юм, зүгээр л алхмаа хий. Юуг ч хойш тавих шаардлагагүй. Бид байнга зөрчилдөж, сөргөлдөж өөрийгөө хуурдаг. Монголын маргааш дуусахгүй гэсэн үг байдаг даа. Энэ номыг унших хэрэгтэй, гэхдээ маргааш л уншъя гэх мэтчилэн. Маргааш нь өвлийн амралтаараа уншчихъя гэнэ. Өвлийн амралт болоход за зуны амралтаар болъё... Тэгээд оюутан болоод, нэг мэдэхэд хойд нас байдаг бол хийе гэнэ. Тийм байдалд хүрэхгүйн тулд зүгээр л барьж аваад хий. Өөр юу ч битгий бод. Зүгээр л хий, эхэл. Хойш бүү тавь. Өөрийгөө битгий хуур. Сул байгаагаа хэзээ ч зөвтгөх хэрэггүй. Багш ийм зузаан ном уншуулахдаа яахав дээ гээд ном болон өөрийхөө дунд нэг хана босгочихдог. Яаж дуусгах юм гэсэн дараагийн ханаа босгоно. Ер нь надад дургүйн шинж дээ гэж бас бодно. Ийм маягаар өөрийгөө зөвтгөсөөр өмнөө бөөн хана босгочихдог. Номоо уншихын тулд босгосон ханаа нураах хэрэгтэй болно оо доо. Ингэж дотроо зөрчилдөн, өөртэйгөө тэмцэхэд хамаг хүчээ зарцуулахын оронд юу ч бодохгүйгээр уншъя гээд бариад авчихвал ийм эрч хүч шаардахгүй. Номоо уншихдаа л хүчээ зарцуул. Хиймэл хана өөртөө битгий үүсгэ. Бэрхшээлийг хүнд болгож битгий хар. Зүгээр л алхмаа хий.
Өөрөөр нь өөрийг нь үгүй хийх хамгийн аюултай зан чанар бол залхуурал. Залхуурлаас ангижрах арга зам хүн бүрт янз янз байх. Ичих, айх, нэрэлхэх, өших, залхуурах гэх мэт нь би өөрөө л хүсвэл надаас алга болчихдог чанар шүү дээ. “Чи аймхай” гэж хэн нэгэн хэлсэн ч би айхгүй бол надад айдас төрөхгүй. “Чи залхуу” гэж нийтээрээ дүгнэсэн ч би л залхуурахгүй бол энэ дүгнэлт буруу гэдгийг үзүүлж чадна. Бусдаас биш зөвхөн надаас шалтгаалдаг зүйлс. Хүн болгонд байдаг шинж учраас шийдэх амархан. Харин шийдэхгүй байя гэвэл чи өөрөө өөртөө байнга бууж өгдөг гэсэн үг. Шийдэх хамгийн гол түлхүүр бол сониуч зан. Сурч байгаа мэргэжилдээ, уншиж байгаа номдоо, хичээл зааж байгаа багшийн дотор байгаа гүн мэдлэгийг сонирхох сониуч зан. Сониуч зан төрөхөөр хүн хориглосон ч хорхойсоод хийх гээд байдаг. Тэр сониуч занг хаашаа чиглүүлэхээ чи шийдэх ёстой. Сониуч зан өөрөө төрөхгүй, төрөөгүй бол том профессор чамд хичээл заагаад нэмэргүй. Сониуч зан төрвөл жирийн нэг оюутан дэргэд чинь үг хэлэхэд хүртэл сонирхоно доо. Чи өөрөө сонирхохгүй л бол ямар ч нэр хүндтэй сургуульд их мөнгө төлөөд эрдэмтэн профессороор хичээл заалгаж, ховор ном уншлаа ч чамд юу ч наалдахгүй.

7.    Бусадтай ойлголц!
Нийгэм дунд амьдардаг хувь хүний хувьд нэг зарчмыг байнга анхаарч, санаж байх хэрэгтэй. Энэ бол бусадтай ойлголцох. Харилц, бусадтай ойлголц. Амжилтыг чинь бусад хүн бахархан хүлээж авах ёстой. Чи ганцаараа биш, бусадтай хамт түүн рүү зорих чадвартай байх ёстой. Зарим хүн бусдыг золиосолж, бусдад хохирол учруулж амжилтад хүрдэг. Ийм амжилтыг үзэн ядалт дагадаг. Хүмүүс чамайг үл хүндэтгэнэ, үзэн ядна, бас ганцаардал авчирна.
Бусадтай ойлголцон, хамтарч ажиллах маш том чанар. Зорилгынхоо төлөө бусдыг дагуулдаг байх хэрэгтэй. Бусдад хохирол учруулахгүйгээр хүрсэн ололт амжилтаасаа хуваалцах чадвартай бай. Ийм чадваргүй хүн өмнөх алхмаа зөв хийсэн ч амжилтыг салхинд хийсгэж орхино. Нэгэн бяцхан түүхийг энд жишээ болгомоор санагдлаа. Нэгэн залуугийн тухай л даа. Тэр залуу өөрийгөө тун сайн залуу гэж дүгнэдэг. Найзууддаа туслах юмсан, зөв ойлголцох юмсан гэж ямагт боддог. Гэтэл яагаад ч юм найзуудтайгаа уулзахаараа муудалцдаг, эвгүй байдалд ороод салдаг аж. Нэг удаа дөрвөн найзаа хоолонд уриад, найзууддаа туслах гэж л оролддог тухайгаа ярихаар төлөвлөжээ. Гэтэл нэг нь ирсэнгүй, гурав нь хүлээгээд сууж байв. Нэлээн суулаа. Хоолны газрын зөөгч ирээд “Хоолоо захиалах уу?” гээд асуув. Залуу “Түр хүлээгээрэй, ирэх ёстой хүн ирээгүй байна” гэж. Ирсэн гурвын нэг нь “Ирэх ёстой нь ирээгүй байна гэхээр ирэх ёсгүй нь ирчихсэн байж таарах нь” гэж гомдоод гараад явчихжээ. Гарч явахдаа зөөгчтэй таараад “Намайг явчихлаа гэж хэлээрэй” гэжээ. Зөөгч буцаж ирэн “Та хэд хоолоо захиалах уу, түрүүний хүн явчихлаа” гэтэл манай залуу “Явах ёсгүй нь явчихлаа” гээд хэлчихэж. Тэгсэн үлдсэн хоёрын нэг нь “Явах ёсгүй нь явчихлаа гэхээр явах ёстой нь суугаад байна гэсэн үг. Намайг хөөгөөд байгаа юм биш үү” гэж уурлаад мөн л гараад явчихжээ. Залуу “Энэ хоёр юунд уурлав? Би буруу юм юу хэлсэн юм?” гэтэл “Чи өөрөө ирэх ёстой нь ирсэнгүй, явах ёстой нь явсангүй” гэлээ шүү дээ гэхэд “Би тэр хоёрт зориулж хэлээгүй шүү дээ” гэжээ. Үлдсэн нэг нь “Өө, зориулж хэлээд байгаа хүн нь энд суугаад байгаа юм байна” гээд бас явчихжээ. Залуу уг нь сайхан сэтгэлтэй. Гэхдээ харилцааны ур чадваргүйгээсээ үгээ буруу сонгож, өөрийгөө буруу ойлгуулснаас үл ойлголцолд хүрчээ.
Тиймээс амжилтад хүрье гэвэл ойлголцлын цэг дээр зогсох ёстой. Хүмүүстэй зөв харилцах чадвартай байх шаардлагатай. Өөрийгөө зөв илэрхийлэх чадвар чухал. Шүлэглэж уран ярьдаг байхаасаа илүү утга агуулгаараа зөв харагдах чадвартай байх нь чухал. Энэ бол есөн зарчмын хамгийн чухал нь.

8.    Үр дүнгээ олж хар!
Өмнөх алхмуудаа зөв хийж чадсан бол үр дүнгээ олж харж сур. Жижигхэн ч гэсэн өөрчлөлтийг мэдэр, хүлээж ав, түүн дээрээ үнэлгээ өгч сур. Зөв болсон уу, буруу болсон уу гэж. Ихэнх хүн үр дүнг анзаардаггүй, бас буруу ойлгодог.
Үр дүнгийн тухай ийм нэг  сургамжтай үлгэр байдаг. Нэгэн сэтгэгч өглөө эртлэн босоод далайн эргээр салхилахаар гарав. Тэрээр яавал бусдад зориулан шинийг сэтгэж санаачлах вэ, хэрхэн бусдад ач тус хүргэх вэ гэсэн бодлыг өвөрлөн явдаг нэгэн байв.  Гэтэл далайн эргийг даган үй түмэн далайн од шөнийн хүчтэй давалгаанаар эрэг дээр хаягдсан байхыг олж үзээд тэднийг өрөвдөн, сайн үйлс хийх сэтгэл нь оргилж оддыг нэг нэгээр нь далай руу шидэж эхлэв. Төд удалгүй нар мандах болоход эрэгт хаягдсан үй олон оддыг хараад сэтгэгчийн урам нь хугарч тэднийг шидэхээ болиод цаашилж явтал холгүйхэн нэгэн загасчин өвгөн мөнөөх од шидлэх үйлдлийг хийж байгаа нь  харагдав. Сэтгэгч түүн дээр очоод "Удахгүй нар мандах нь. Гэтэл та энэ үй түмэн далайн оддыг хар л даа, бүгд л хатаж үхэцгээх болно шүү дээ. Тиймээс ямар ч үр дүн алга" гэвэл өвгөн загасчин "Та буруу бодож байна” гэсэнд сэтгэгч дотроо “Би энэ загасчнаас мунхаг байна гэж үү” хэмээн бодоод тэгж хэлсний учрыг асуувал өвгөн "Үр дүн бидэнд биш бид хоёрыг ярилцаад зогсож байхад аврагдаж байгаа энэ далайн одонд байгаа юм" гээд нэгэн одыг далай руу нь шидэв гэнэ. Яг үүнтэй адил нэг ч гэсэн хүн чамаас шударга ёсыг мэдрээд гарвал энэ бол үр дүн".
Үр дүнг жижигхэн ч гэсэн олж харж сур. Түүнийг үнэл. Үр дүнг үнэлдэг хүн өөрчлөлтийг өөр дээрээ мэдэрдэг, үр дүнг үнэлдэггүй хүн өөрчлөлт мэдэрдэггүй.  Үр дүнг үнэлдэг хүн секундын өмнөх өөрчлөлтийг ч хардаг, тусгаж авдаг.

9.  Тойрог хий!
Үр дүнгээ харж байгаа бол анхны алхам руугаа шилж. Энэ үр дүн чиний сонголт мөн үү? Энэ үр дүн чиний мөрөөдлийн хэсэг байв уу? Алсын хараатай, зорилготой, өөртөө итгэлтэй чанараар бусадтай зөв ойлголцоод, зоримог алхам хийсний чинь үр дүн мөн үү? Тойрог хийгээд үз. Тойрог хийх тусам тойрог чинь томорно. Чи өснө. Энэ мэтчилэн олон тойрог хийх тусам, олон тойрог хийгдэх тусам амжилтын араас чи биш, амжилт өөрөө чиний араас гүйдэг болно. Амжилт том зорилго биш, хийхийн чинь үр дүн болж хувирна.

http://dhd_1212.blog.gogo.mn/?label=7305 блогоос "туув"

Thursday, October 24, 2013

Монголын хүүхэд, залуучуудын заавал унших номын жагсаалт

“Ном” хөтөлбөр болон “Оюунт Монгол” аяны хүрээнд гаргасан заавал унших номын жагсаалтыг хүргэж байна. Юуны өмнө сургуулийн өмнөх болон бага ангийн хүүхдэд танин мэдэхүйн зурагт ном маш чухал байтал эдгээр жагсаалтад танин мэдэхүйн ном бараг ороогүй байна. “Ном” хөтөлбөрөөс гаргасан жагсаалтын хувьд ерөөсөө л уран зохиолын номын жагсаалт гэж нэрлэсэн ч болохоор санагдав. Бага анги, дунд ангийн жагсаалтын аль алинд давтагдсан номууд ч байх юм. Дээрх хоёр жагсаалтад орсон номуудыг ямар шалгуураар сонгосон нь тодорхой бус бөгөөд жагсаалттайгаа хавсарган олон нийтэд эдгээр номыг дэлхий шилдэг болон монголын бусад номоос онцолж сонгосон шалтгаанаа тодорхой танилцуулах хэрэгтэй юм. Та бүхэн жагсаалтуудтай танилцаад саналаа хуваалцаарай.

Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй “Ном”, “авьяас” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд, ерөнхий боловсролын сургуулийн сургачдын заавал унших номын жагсаалтад орсон бүтээлүүдийг уншигчдын хүсэлтээр сониндоо ийн нийтэлж байна. Хүүхэд, залуучуудын дунд хэрэгжих “Ном” хөтөлбөрийн зөвлөмж, номын эдлгэрэнгүй жагсаалт танд болон таны үр хүүхдэд хэрэг болох буй заа. Номын цагаан буян хурах болтугай. 

“Ном” хөтөлбөртэй холбогдуулан гаргасан зөвлөмж: 
Сурагчдын ном унших хүсэл сонирхлыг өрнүүлэх, номын амтанд шунан дурлаж оюун сэтгэхүйгээ хөгжүүлэн ертөнцийн түм буман асуудлаас танин мэдэх чадварыг нь хөгжүүлэн олон талт боловсрол олгох зорилгоор дараах ажлуудыг нийслэлийн ЕБС-иудын хүрээнд зохион байгуулахыг зөвлөж байна.

Нэг.  Сургуулийн хэмжээнд зохион байгуулах
Дараах ажлуудыг зохион байгуулахдаа сурагчдын өөрийн удирдлагын байгууллага, тэдний идэвх санаачилгыг өрнүүлэн дэмжиж, бие даан бүтээлчээр хөгжих бодит боломж олгоход чиглэсэн байх
1. Багш сурагч эцэг эх, иргэдийг өргөнөөр оролцуулсан номын баярын ёслолын ажиллагаа зохион байгуулж, хэвлэмэл болон сонсдог, дижитал буюу тоон технологид суурилсан номын үзэсгэлэн худалдаа гаргах, ном солилцох, бэлэглэх, хандивлах,
2. Шилдэг ном шалгаруулах, номын зохиогчийг алдаршуулах ажлыг бага анги, дунд анги, ахлах анги, багш, удирдах ажилтан, эцэг эхийн дунд зохион байгуулж,“бүтээлч уншигч” , “хурдан уншигч”, “сайн яригч”, “уран яруу уншигч”, “үр дүнтэй уншигч”, “сонсдог ном уншигч”, “дижитал ном уншигч”, ”бусдыг дагуулан уншигч”, “номын утга санааг түгээн дэлгэрүүлэгч” гэх мэтээр төрөл бүрийн номинацид уншигчийг тодруулах ажиллагаа явуулах, зохиолч уншигчдын уулзалт ярилцлага хийх, уламжлалаа сэргээж “Номын сайн нөхөр” тэмдэгтэнг олноор төрүүлэх, тэднийг сургууль, анги, хамт олон нь зүйл бүрээр хөхиүлэн дэмжих, хэвлэл мэдээллээр сурталчлах
3. Сургуулийн удирдлага, багш нар өөрсдөө сурагчдын уншиж байгаа номыг уншсан, ойлголт мэдлэгтэй болсон байх
4. Сургуулийн номын санд сурагчид ном сонгон унших боломж нөхцөл бүрдүүлэн “нээлттэй” болгох
5. Ангийн номын фондыг заавал унших номоор баяжуулан, бага ангийн суралцагчдад ангидаа ном унших нөхцөл боломжийг нэмэгдүүлэх
6. Сурагчдын насны онцлогийг харгалзан нээлттэй ярилцлага хэлэлцүүлэг зохион байгуулах
7. Иргэд олон нийтийн байгууллага төсөл хөтөлбөрийн оролцоотойгоор ном хандивлах ажлыг зохион байгуулж монгол хэл уран зохиолын хичээлийн кабинет болон бусад хичээлээр заавал уншиж судлах номын жагсаалт гаргаж номын булан фонд бүрдүүлж бүрэн ашиглалтад оруулах
8. Ном сонгон унших боломж олгож номын танилцуулгыг олон хэлбэрээр хийх
9. Мэтгэлцээн явуулах, чөлөөт индэр, уран илтгэгчдийн илтгэл зохион байгуулах
10. Анги тус бүрийн суралцагчдын онцлогт тохируулан тодорхой сэдвийн хүрээнд уншсан номоос төрсөн сэтгэгдэл бичүүлэх, дүгнэлт хийлгэх, зураг зуруулах
11. Унших чадварыг хөгжүүлэх аргуудыг эзэмшүүлэх
12. Зохиолч, уран бүтээлчдийн уулзалт хийх

Хоёр. Унших ном сонгох 
БШУЯ-наас ирүүлсэн заавал унших номноос гадна дараах жагсаалтуудад байгаа номыг ашиглах, сурагчдын өөрсдийн сонголтыг дэмжинэ.

“Ном” хөтөлбөрийн хүрээнд унших номын жагсаалт:
Нэг. Сургуулийн өмнөх боловсрол
1. Миний шүлгийн анхны ном. О.Сундуй
2. Алтан түлхүүр буюу Буратиногийн адал явдал. А.Толстой
3. Андерсений үлгэрүүд. А.Цэрэнчулуун /орч/
4. Алтан загасны үлгэр А.С.Пушкин
5. Монгол ардын үлгэрүүд

Хоёр. Бага боловсрол
1. Заан залуудай /комикс/ Б.Ренчин
2. Чингис хаан /комикс/ Sky Power Media Asia ХХК
3. С.Маршакийн үлгэрүүд. А.Цэрэнчулуун /орч/
4. Гулливерийн аялсан түүх. Жонатан Свифт
5. Морьтой үлгэр. Ж.Дашдондог
6. Үш сайыс. Ж.Дашдондог /Баян-Өлгийн сурагчдад/

Гурав. Суурь, бүрэн дунд боловсрол
1. Заан залуудай /роман/ Б.Ренчин
2. Тунгалаг тамир. Ч.Лодойдамба
3. Хөгшин чоно ульсан нь. Д.Намдаг
4. Уянгын өгүүллэгүүд. С.Эрдэнэ
5. Харри Поттер. С.Роулинг
6. Алиса гайхамшгийн оронд. А.Кэрол
7. Том Сойерт тохиолдсон адал явдал. Марк Твен
8. Ахмад Грантын хүүхдүүд. Жюль Верн
9. Гэм зэм. Ф.М.Достоевский
10. Танихгүй эмэгтэйн захидал. Стефан Цвейг

Жагсаалтын эх сурвалж: 
1. READ төслийн хүрээнд боловсруулсан “Хүүхдийн номын каталоги” 2009 
2. “Жагсаалт шинэчлэн батлах тухай” БСШУ-ны сайдын 2011 оны 228 дугаар тушаал

1. “Жагсаалт шинэчлэн батлах тухай” БСШУ-ны сайдын 2011 оны 228 дугаар тушаалын хавсралт

УРАН ЗОХИОЛ

Бага боловсролын агуулгын стандартын түвшинд
Монгол ардын аман зохиол
1. Монгол ардын домог үлгэр /эмхт. Д. Цэрэнсодном,1989/
2. Монгол ардын дуу /эмхт.Ц. Өлзийхутаг,1989/
3. Монгол ардын ерөөл магтаал /эмхт Х. Нямбуу,1983/
4.Монгол ардын жүжиг наадмын аман зохиол /эмхт. Х. Сампилдэндэв,1987/
5. Монгол ардын зан үйлийн аман зохиол /эмхт. Х. Сампилдэндэв.,1988
6. Монгол ардын зүйр цэцэн үг /эмхт.Ш.Дулмаа, А.Шагдарсүрэн,2006, 2007/
7. Монгол ардын оньсого таавар /эмхт. Г.Ловор, Ц.Өлзийхутаг.1990/
8. Монгол ардын тууль /эмхт. Ц. Өлзийхутаг, 1989/
9. Монгол ардын үлгэр /эмхт. Д. Цэрэнсодном,1982/

Монгол уран зохиол
1.Алагсай Ч. “Ирвэст уул”
2. Батжаргал Д. “Хаан хуруу”
3. Галсан Т. “Хоёрын хүрд”
4. Гармаа Д. “Аав цэцэрлэгт орсон нь”
5. Гармаа Д. “Хөгжөөнтэй туужууд”
6. Давааням Д.“Ёгт үлгэрүүд”
7. Дашдондог Ж. “Чулуун домог”
8. Доржцэрэн Н. “Ойгоос илгээсэн захидал”
9. Ловор Г. “Жимсний хаяг”
10. Лодойдамба Ч. “Малгайтай чоно”
11. Надмид С. “Бордоотой бороо”
12. Санжаагончиг Ю. “Цоохор найз“
13. Содномдорж Д. “Норовын намтар”
14. Соронзонболд Л. “Загас унасан Заяахүү”
15. Сундуй О. “Зуны нар мөхөөлдсөнд дуртай”
16. Түдэв Л. “Будаг амилсан нь”
17. Түдэв Л. “Хорвоотой танилцсан нь”
18. Түмэнжаргал З. “Голын жараахай”
19. Цэвэгмид Д. “Хос тогоруу”
20. Чимэд М. “Ойн зүүд”
21. Энхбаяр Ш. “Лууванд дуртай жаал”

Дэлхийн уран зохиол
1. Андерсен Г. Х. Үлгэрүүд
2. Ах дүү Грим Үлгэрүүд
3. Бөрнет .ф. “Бяцхан гүнж”
4. Грахам .К. “Бургаасан шугуйн салхи”
5. Дефо Д. “Робинзон Крузо”
6. Ершов П. “Бөгтрөгтэй морьхон”
7. Кестнер Эрих “Эрхийн чинээ эр”
8. Киплинг Р. “Зааны тугал”
9. С.Лагерлеф “Шидэт дэнлүү”
10. Лофтин .Х. ”Долитл эмчийн аялал”
11. Михайлков С. “Бардам туулай”
12. Носов Н. “Мөсөн чихэр”
13. Распэ Э. “Мянгуужинд тохиолдсон явдал”
14. Родари Дж. ”Чипполинод тохиолдсон явдал”
15. Свифт Дж. “Гуливерийн аялсан түүх”
16. Сухомлинский В. А. “Хөх тэнгэрийн доорх сургуулийн үлгэрүүд”
17. Сетон Томпсон “Чин зоригт адгуусан амьтдын үлгэр”
18. О.Уайльд “Аз жаргалтай хан хүү”
19. Чехов А.П. “Хүүхдэд зориулсан өгүүллэгүүд”
20. Чуковский К. “Хулгайлагдсан нар”
21. Экзюпери Сент “Бяцхан хун тайж”

Суурь боловсролын агуулгын стандартын түвшинд
Монгол уран зохиол
1. Алагсай Ч. “Ирвэст уул”
2. Арьяасүрэн Ч. “Сүүлэнхүүд тохиолдсон явдал”
3. Баасанжав Ө. “Мөнгөн хараацай”, “Алтан хараацай”
4. Бадарч П. “Есөн эрдэнийн орон”
5. Барамсай Ж. “Цүнхтэй инээд”
6. Батжаргал Д. “С+H=247”
7. Гаадамба Ш. “Багын явдал”
8. Гал Ж. “Чулуун сарлаг”
9. Гармаа Д . “Хөөрхийдөө Болдоо минь”
10. Дамдинсүрэн Ц. “Морь шинжээч Жомбоо хүү”
11. Дашдооров С. “Дайны жилийн алим буюу сургуулийнзээрд”
12. Доржсүрэн Б. “Цэцэгт өртөөний найзууд”
13. Зандраабайдий Х. “Дамиран гайхал”
14. Лхагвасүрэн Б. “Цагаан тэнхлэг”
15. Лхамсүрэн Ч. “Хүрэн морь” найраглал
16. Лодойдамба Ч. “Манай сургууль”
17. Маам Д. “Тэмээний дууль”
18. Мөнх Ц. “Банхар минь”
19. Надмид С. “Жаран дэгдээхий”
20. Надмид С. “Нийслэлийн замд”
21. Нацагдорж Д. “Бүрэн зохиол”
22. Ойдов Д. “Доктор Батаа гайхамшгийг судалсан нь”
23. Пүрэвдорж Д. “Тусгаар тогтнол”
24. Пүрэвдорж.Д “Чингис”
25. Пэлдэн Д. “Бага насны хун шувууд”
26. Ринчин Б. “Заан залуудай”
27. Содномдорж Д “Навсайдамба ба түүний нөхөд”
28. Содномдорж Д. “Норовын намтар”
29. Сундуй О. “Зусланд болсон хачирхалтай явдал”
30. Сүрэнжав Ш. “Ерэн баатрын дууль”
31. Цэвэгмид Д. “Болд Самбуу хоёр”
32. Цэндсүрэн О. “Ер бусын учрал”
33. Чимэд М. “Алтан номын үсэг”

Дэлхийн уран зохиол
1. Айтамтов Ч. “Далайн хөвөөний алаг хав толгой”
2. Айтамтов Ч. “Цайран харангдах хөлөг онгоц”
3. Алкотт .Л.М. “Жаалхан авхай нар”
4. Аустин .Ж. “Бахархал,бардамнал”
5. Бөрнет Ф “Нууц цэцэрлэг”
6. Боудин .Н. “Шидтэний охин”
7. Верн Ж. “Арван таван наст капитан”
8. Грин А. “Аранзал дарвуулт хөлөг”
9. Гринвуд “Ноорхой жаалын үнэн түүх”
10. Диккинс Ч. “Давид Копперфельд”
11. Зверев М. “Цагаан буга”
12. Крылов И.А “Ёгт үлгэрүүд”
13. Куприн А.И “Амьтдын тухай өгүүллэг”
14. Кэрэоль Л. “Алиса гайхамшгийн оронд”
15. По Эдгар “Алтан цох”
16. Пушкин А.С Руслан Людмила хоёр”
17. Линдгрен А. “Урт оймст Пиппи”
18. Лондон Дж. “Өгүүллэгүүд”
19. Мацутани М. “Луугийн хүү Таро”
20. Неру.Ж “Охиндоо бичсэн аавын захидлууд”
21. Распутин В. “Франц хэлний хичээл”
22. Ровлинг Ж. “Харри Поттер”
23. Родари Дж. “Жельсимно худал хуурмагийн оронд хөглөсөн нь”
24. Селма Л. “Галуу дагасан гайхамшигт аялал”
25. Твен М. “Геклберри Финд тохиолдсон явдал”
26. Твен М. “Жонон гуйлгачин хоёр”
27. Твен М. “Том Сойерт тохиолдсон явдал”
28. Щедрин С. “Хэтэрхий мэргэн жараахай”

Бүрэн дунд боловсролын агуулгын стандартын түвшинд

Монгол уран зохиол
1. Монголын нууц товчоо
2. Гэсэр
3. Жангар
4. Аюурзана Г “Дурлалгүй ертөнцийн блюз тэргүүтэй хүүрнэл зохиол”
5. Ванган Л. “Жүжгүүд”
6. Гармаа Д. “Чонын үүрэнд”
7. Дамдинсүрэн Ц. “Түүвэр зохиол”
8. Дашбалбар О. “Оддын аялгуу”
9. Жанчив Г. “Нэг ангийнхан”
10. Жарагалсайхан С. “Хаан түүх”
11. Лодойдамба Ч. “Тунгалаг тамир”,Гарын таван хуруу”
12. Лувсанцэрэн П. “Хаврын шувуу”
13. Лхагвасүрэн Б. “Тамгагүй төр”
14. Лхагвасүрэн Б. “Уянгын тойрог”
15. Маам Д. “Газар шороо”
16. Мягмар Д. “Уянгын арван тууж”
17. Намдаг Д. “Хөгшин чоно ульсан нь”
18. Норов Д “Уулын хөх сүүдэр”
19. Нямаа Д. “Шөнийн талд адуу янцгаана” түүвэр
20. Нямсүрэн Д “Сэтгэлийн байгаль”
21. Очирхүү Т. “Чулууны магтаал”
22. Өлзийтөгс Л. “Эрх чөлөөтэй байхын урлаг”
23. Пүрэв С. “Азын цэнхэр уулс”
24. Пүрэвдорж Д. “Сэгс цагаан богд”
25. Ринчин Б. “Нууцыг задруулсан захиа”
26. Түдэв Л. “Оройгүй сүм”
27. Субашид буюу сайн үгт эрднийн сан
28. Чойном Р. “Сүмтэй будрын чулуу”
29. Энхболд Д. “Соёо”
30. Эрдэнэ С. “Уянгын өгүүллэгүүд”, “Занабазар”
31. Явуухулан Б. “Дэлхий ” “Тэхийн зогсоол” түүврүүд

Дэлхийн уран зохиол
1. Айтматов Ч “Цаазын тавцан”
2. Акутагава Р. “Хайраас бусад нь юу ч биш”
3. Балакаев А. “Гурван зураг ”
4. Бальзак О. “Гобсек”
5. Булгаков М. ”Мастер Маргарита хоёр”
6. Верн Ж. “Усан доогуур 20 мянган бэр аялсан нь
7. Галийдас “Шагундала
8. Гамзатов Р. “Миний Дагестан”
9. Генри О. “Ид шидтэнгүүдийн бэлэг”
10. Гюго Б. “Шоовдор хүмүүс”
11. Диккенс Ч. “Оливер Твистэд тохиолдсон явдал”
12. Достоевский Ф. М. “Гэм зэм”
13. Илиносоэү И. “Ашгүй, бүх юм дууслаа”
14. Ли Мүн Ёл “Миний ангийн овгор”
15. Лу Синь “А Кюгийн үнэн түүх”
16. Молье Ж. М. “Тайж нарыг дуурайж хөглөсөн нь”, “Мянга нэгэн шөнийн үлгэр”
17. Набаков В. “Лолита”
18. Рид М. “Маронууд”
19. Толстой Л. “Анна Каренина”
20. Уайльд. Оскар “Кентервилийн хий үзэгдэл”
21. Хашек Я. “Эрэлхэг цэрэг Швейкийн хөгтэй явдал”
22. Цвейг. Стефан “Танихгүй эмэгтэйн захидал”
23. Шармаа. Вишнү “Таван сургамж”
24. Шекспир В. Жүжгүүд
25. Шекспир В. “Хошин жүжгийн түүвэр”
26. Ай Ши Нинай “Сүн улсын хүйтэн уулын бичээс”
27. Шолохов М. “Дөлгөөн Дон”
28. Фолкнер У. “Баавгай” тууж

2. “Оюунт монгол хүн” аяны хүрээнд гаргасан "Монголын хүүхэд залуусын оюунлаг сэтгэлгээг хөгжүүлэх 88 номын жагсаалт"
Бага анги /7-14 нас/
1. Оюунтүлхүүр, Цаасан шувууны үлгэр
2. Монгол ардын үлгэрүүд
3. Ханс Кристиан Андерсений үлгэрүүд, Ах дүү Гриммийн үлгэрүүд
4. Эзопын ёгт үлгэрүүд
5. Д.Гармаа "Хөгжөөнтэй туужууд"
6. С.Надмид "Жаран дэгдээхэй"  туужууд
7. Ж.Дашдондог "Чулуун домог", " Аав ээж би", "Хар шувууны цагаан домог"
8. Х.Болор-Эрдэнэ "Хишигт" дурсамжит тууж
9. Экзюпери Сент  "Бяцхан хун тайж"
10. С.Лагерлеф  "Галуу дагасан гайхамшигт аян", "Шидэт дэнлүү" /орч Б.Ренчин /
11. Нацүмэ Соосэки "Муур-миний өчил"
12. Сетон Томпсон "Чин зоригт адгуусан амьтдын үлгэр" /орч Б.Ренчин/
13. Родари Дж."Жельсомино худал хуурмагийн газар хөглөсөн нь" /орч Ш.Гаадамба/
14. О.Уайльд "Аз жаргалтай хан хүү", "Одны хүү"
15. Чехов А.П. "Хүүхдэд зориулсан өгүүллэгүүд"
16. Лу Синь "Акюгийн үнэн түүх"
17. Сургамжит өгүүллэг 1, 2, 3 ,4 /Эмпати төв /
18. О.Сундуй "Тэнгэрээс заяат төрсөн Тэмүүжин хүү"
19.  Жеймс Олдриж "Гайхамшигт монгол морь"
20. "Дэлхийн хүүхдийн яруу найргийн дээж, "Дэлхийн хүүхдийн хүүрнэл зохиолын дээж"

Дунд анги, Ахлах анги, /Оюутан буюу 14-өөс дээш нас/
1."Монголын Нууц Товчоо" шинэ хөрвүүлэг Ж. Чоймаа
2. Жангарын туульс, Гэсэр тууж
3. "Эрт эдүгээ гайхамшигт үзэгдэл" 1, 2 цуврал
4. Я. Ганбаатар "Хүннүгийн түүх соёл" 3 боть
5. Шекспир "Эмгэнэлт жүжгүүд"
6. Б.Ренчин  "Заан залуудай"
7. Ги Де Мопассан "Амьдрал"
8. Л.Түдэв " Оройгүй сүм", "Үгсийн нууц уурхай" УБ 1996
9. Ч.Лодойдамба "Солонго", "Шаргачин"
10. Мишима "Алтан сүм"
11. "Эерэгээр сэтгэх урлаг" Брахма Кумарисийн Оюуны их сургууль, Лаура эскивель "Мэдрэмжийн тухай ном"  
12. Гётэ Иоганн Вольфганг "Фауст"
13. Ж.Мягмарсүрэн "Унагаа зуусан хулан", "Долоо дэх хөхний гавар"
14. Ч.Айтматов "Цайран харагдах хөлөг онгоц", "Улаан алчууртай хонгор минь"
15. Л.Өлзийтөгс "Нүдний шилэнд үлдсэн зургууд"
16. Жеймс Жойс "Дублинчүүд"
17. В.Мэгрэ "Анастасия" цуврал
18. Хорхе Луис Борхес "Хоёр хаан хоёр хонгил" (өгүүллэгийн түүвэр)
19. Г.Ловор "Монголын хүүхдийн уран зохиолын дээжис" 1-3 боть
20. Ж.Неру "Ертөнцийн түүхийг сөхөн үзвэл" I, II, III боть УБ 1982
21. Ц.Бавуудорж "Дорно зүгт өвс болно"
22. С.Эрдэнэ "Шилмэл өгүүллэгүүд"
23. Масару Эмото "Хариулт нь усанд буй", "Усны гайхамшигт хүч чадал"
24. Ч.Галсан "Аянгат цагийн тууж", " Тэнгэрийн амьтан" өгүүллэгүүд
25. М.Саруул-Эрдэнэ "Зугаатай хэл шинжлэл"
26. Стефан Цвейг "Танихгүй эмэгтэйн захидал"
27. Ким У Жүн "Хорвоо дэлхий уудам, хийх ажил их байна"
28. Г.Аюурзана  "2*2=6 суут жаран сэтгэгч", Монтэнь "Сонгомол эссэнүүд"
29. Б.Явуухулан "Яруу найргийн түүвэр"
30. Эверетт Шостром "Антикарнеги" УБ 1997 он
31. "Тантрын дуудлага"
32. С.Хокинг "Цаг хугацааны товч түүх", "Хар нүх"
33. Х.Болор-Эрдэнэ "Би бид хоёр" сэтгэлгээний өгүүллэгийн түүвэр
34. Д.Урианхай "Учрахуй ба Хагацахуй" УБ 1978
35. Барбара Марсианик "Хүчний зам"
36. Р.Акутагава "Намрын уулс" өгүүллэгүүд
37. Р.Гамзатов "Миний Дагестан"
38. П.Лувсанцэрэн "Хаврын шувууд"
39. Д.Нямсүрэн "Ирж буй цаг" 1, 2, 3
40. Д.Пүрэвдорж "Бурхад ба хүмүүс"
41. Д.Төмөртогоо Монголын эдийн засгийн сэтгэлгээний түүх" УБ 2009,Монголын Шидтэнүүд" 2006
42. Ч.Эрдэнэ "Бид Ялав", "Их Гурвалжин" УБ 1997, 2002
43. Э.Мулдашев "Хүн мичнээс үүсээгүй" цуврал
44. Д.Батбаяр "Бүтээхүйн зүй тогтол сайхныг бүтээх нууц", "Саахалтын нууранд ангир дуугарна" өгүүллэгийн түүвэр 
45. Джон Перкинс /орч Х.Болорболд/ "Эдийн засгийн алуурчны наминчлал", /орч Х.Болорболд "Эрин цагийн дуудлага", "Хүн сүргийн үйлдвэрлэл"
46. Габрель Маркес /орч Г.Аким/ "Зуун жилийн ганцаардал"
47. Райчиндорждагва "Мила Богдын намтар", "Зэн буддизмийн үндэс"
48. Б.Ичинхорлоо "Гэгээн зүг оршихуйн чинад хязгаарт хүрэхүй" цуврал
49. Клеменс Күби "Дараачийн хэмжээст орох замд"
50. Б.Лхагвасүрэн "Гашуун өвс"
51. Жон Кехо "Далд ухамсар бүхнийг чадна"
52. Док.Мухаммэд Бозпаг "Сэтгэ амжилтанд хүр", "Амжилтанд хүрэх алтан зарчмууд /Эмпати төв/
53. Пауло Кольео "Алхимич" (тууж)
54. Б.Золбаяр "Бүлээн"
55. Руперт Шельдрейд "Дэлхийг өөрчилж чадах долоон туршилт"
56. Ричард Бах "Цахлай Жонатан Ливинстон"
57. Друнвало Мелхиседик "Амьдралын цэцэгийн эртний нууц" 1, 2, "Зүрхэн дотроо амьдрахуй"
58. Д.Баттогтох "Шилдэг шүлгүүд" 1, 2
59. Парамахамса Йогананда "Йогчийн намтар" УБ 2011
60. Фердинанд Оссендовски "Хүн, араатан, бурхад" /орч Ж. Нэргүй/
61. Г.Аким "Тэнгэрийн нохой"
62. Дэнзэнноргай "Цаст уулын барс", К.Н Илюмжинов "Миний зам" 1995 он
63. Зян Рун "Чонон сүлд" /орч Д. Болдбаатар/
64. "Үхлийн тууриуд" /орч Д.Дашмөнх/
65. Л.Н.Толстой "Дайн ба эх" 1, 2, 3, 4
66. Джек Лондон "Мартин иден", "Хуурмаг нарны түмэн зөргөөр"
67. Михаил Шолохов "Донын өгүүллэгүүд"
68. Александр Сергеевич Пушкин "Хүүрнэл зохиолын түүвэр"

Эх сурвалж: 

“Утга зохиол урлаг” сонин 2013 оны дугаар 007/2411